کمتر از ۱۰روز مانده به عملی شدن تهدید اروپاییها برای فعال کردن مکانیسم، سطح تحولات در زمینه پرونده برنامه هستهای ایران شتاب فزایندهای به خود گرفته است. در آخرین دگرگونیها در این زمینه، یک روزنامه انگلیسی مدعی شد که ایران بنا دارد غنیسازی اورانیوم را تا حد قابلتوجهی کاهش دهد. روزنامه تلگراف، چاپ لندن، در تاریخ ۲۴ اوت، طی گزارشی مفصل مدعی شد که ایران آماده است بهشکل قابلتوجهی غنیسازی اورانیوم خود را کاهش داده تا مانع از اعمال تحریمهای سازمان ملل شود. تلگراف مدعی شد که مقامات ایرانی در گفتوگو با این روزنامه محافظهکار بریتانیایی عنوان کردهاند که ایران به خاطر جلوگیری از افزایش تنشها، آماده است در رابطه با مساله هستهای موضع نرمتری اتخاذ کند.
این روزنامه مدعی شد که علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در راس تلاشها برای حرکت به سمت مسیر کاهش غنیسازی تا حد ۲۰درصد قرار دارد. بنا به گزارش این روزنامه، بازگشت بالقوه ایران به غنیسازی ۲۰درصد به معنای عقبنشینی قابلتوجه تهران از تواناهاییهای هستهای خود است، هرچند که این مقدار همچنان بالاتر از سطح ۳.۶۷درصد ذیل توافق هستهای امضاشده در ژوئیه ۲۰۱۵ قرار دارد. کشورهای غربی مدعیاند که سطح فعلی غنیسازی ایران نگرانکننده است. این در حالی است که مقامات آژانس بینالمللی انرژی اتمی بارها عنوان کردهاند که ادعا درباره نزدیک شدن تهران به تهدید هستهای صحت ندارد. بنا به ادعای تلگراف، یک مقام عالیرتبه ایرانی در این رابطه گفت: «علی لاریجانی تلاش دارد برای جلوگیری از وقوع یک جنگ دیگر، مقامات تصمیمگیرنده را قانع کند تا سطح غنیسازی کاهش یابد.» این روزنامه مدعی شد: «لاریجانی نگران است که بدون کاهش غنیسازی و پذیرفتن شماری از خواستههای غرب، ایران با چالشهای بیشتری مواجه خواهد شد.» تلگراف مدعی شد تلاش علی لاریجانی برای کاهش غنیسازی به مرز ۲۰درصد با مخالفتهایی در داخل موجه شده است، اما به نظر میرسد رویکرد مثبتی در داخل نسبت به این ابتکار وجود دارد.
انگشت اروپا روی ماشه
این تحولات در حالی روی میدهد که تنشها بر سر برنامه هستهای ایران، پس از جنگ تحمیلی ۱۲روزه افزایش یافته است و سه کشور اروپایی عضو برجام تهدید کردهاند که تا پایان ماه اوت (۹ شهریور) و در صورت نرسیدن به نتیجهای مشخص در زمینه مذاکرات هستهای، مکانیسم ماشه (اسنپبک) فعال خواهد شد. در همین رابطه، روز جمعه ۳۱مرداد وزرای خارجه سه کشور اروپایی و نماینده عالی اتحادیه اروپا در امور سیاست خارجی و امنیتی مشترک، با سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان به صورت تلفنی گفتوگو و رایزنی و توافق کردند روز سهشنبه ۴ شهریور در سطح معاونان وزرای خارجه با یکدیگر دیدار کنند. به گزارش ایسنا، در این گفتوگوی تلفنی، مواضع ایران در خصوص سازوکار موسوم به اسنپبک و مسوولیت سه کشور اروپایی و اتحادیه اروپا در این خصوص تشریح شد و عراقچی با تاکید بر عدم صلاحیت قانونی و اخلاقی این کشورها برای توسل به سازوکار مزبور، نسبت به عواقب چنین اقدامی هشدار داد. طی این گفتوگو همچنین اعلام شد که دیپلماتهای ایران و اروپا روز سهشنبه با یکدیگر دیدار و گفتوگو خواهند کرد. وزیر امور خارجه ایران در واکنش به تکرار ایده طرفهای اروپایی برای تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ با هدف فراهم کردن زمان بیشتر برای دیپلماسی، تصریح کرد که این تصمیمی است که اساسا شورای امنیت سازمان ملل متحد باید اتخاذ کند و ایران در عین اینکه مواضع و دیدگاههای اصولی خود را در این خصوص دارد، در این فرآیند ورود ندارد. پس از برگزاری این گفتوگوی چهارجانبه، کایا کالاس، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «وزرای خارجه سه کشور اروپایی و سیدعباس عراقچی تماس مهمی داشتند.»
