خرید اختیار خرید یکی از روشهایی است که میتواند در روزهای مثبت بازار، شما را از ماندن در صفهای خرید سنگین نجات دهد. بهجای اینکه تمام سرمایه خود را در صف خرید یک سهم قرار دهید و منتظر بمانید تا شاید سفارشتان انجام شود، میتوانید قرارداد اختیار خرید آن سهم را تهیه کنید و امکان خرید سهم در آینده را برای خود به دست آورید.
تصور کنید سهم موردنظر شما چند روز متوالی صف خرید است. هر روز سفارش میگذارید، اما معاملهای برایتان انجام نمیشود. در همین فاصله قیمت سهم افزایش پیدا میکند و شما بدون اینکه سهمی خریده باشید، فقط رشد قیمت را تماشا میکنید.
در چنین شرایطی بسیاری از معاملهگران فقط دو انتخاب میبینند:
- ماندن در صف خرید
- انصراف از خرید سهم
اما بازار اختیار معامله یک مسیر سوم هم در اختیار شما قرار میدهد: خرید قرارداد اختیار خرید بهجای خرید مستقیم سهم پایه. در این روش، شما مبلغ نسبتاً کمتری را برای خرید قرارداد پرداخت میکنید و باقی سرمایه خود را تا زمان سررسید در یک ابزار کمریسک مانند صندوق درآمد ثابت نگه میدارید.
البته این استراتژی تنها زمانی مفید است که قرارداد مناسبی انتخاب کنید. قیمت اعمال، پرمیوم، تاریخ سررسید، نقدشوندگی و قیمت تمامشده نهایی سهم، همگی باید پیش از معامله بررسی شوند.
ایده اصلی خرید اختیار خرید چیست؟
اختیار خرید یا Call Option قراردادی است که به خریدار اجازه میدهد مقدار مشخصی از یک دارایی پایه را در زمان تعیینشده و با قیمت مشخصی خریداری کند. خریدار برای بهدستآوردن این حق، مبلغی به نام پرمیوم پرداخت میکند. در مقابل، فروشنده قرارداد متعهد است در صورت اعمال قرارداد و رعایت شرایط آن، دارایی پایه را با قیمت تعیینشده در اختیار خریدار قرار دهد.
بنابراین با خرید قرارداد، شما در همان لحظه مالک سهم نمیشوید؛ بلکه حق خرید سهم با قیمت مشخص در آینده را به دست میآورید. برای درک بهتر تفاوت میان قراردادهای مختلف، میتوانید مطلب انواع قرارداد اختیار معامله را مطالعه کنید.
استراتژی موردنظر ما دو بخش اصلی دارد:
- خرید قرارداد اختیار خرید سهم موردنظر
- سرمایهگذاری پول موردنیاز برای اعمال قرارداد در صندوق درآمد ثابت
به مبلغی که برای خرید سهم در زمان اعمال نیاز دارید، در این مطلب پول اعمال میگوییم.
چرا خرید اختیار خرید میتواند جایگزین صف خرید شود؟
وقتی یک سهم در صف خرید قرار دارد، سفارشهای خرید مستقیم براساس اولویت زمانی در صف قرار میگیرند. ممکن است معاملهگر چند روز سفارش ثبت کند، اما حتی یک سهم نیز به او نرسد. در مقابل، قراردادهای اختیار خرید همان سهم در نمادهای جداگانهای معامله میشوند. این قراردادها ممکن است همچنان امکان معامله داشته باشند؛ حتی وقتی خرید سهم پایه دشوار شده است.
اگر قراردادی با شرایط مناسب پیدا کنید، میتوانید بهجای رقابت در صف خرید، حق خرید سهم را برای یک قیمت و سررسید مشخص به دست آورید.
مزیت اصلی این روش آن است که نتیجه معامله شما دیگر فقط به جایگاهتان در صف خرید سهم وابسته نیست.
البته باید توجه داشت که بازار اختیار معامله نیز عرضه و تقاضای مخصوص خود را دارد. ممکن است قرارداد موردنظر کممعامله باشد یا فروشندگان آن، قیمتهای بالایی پیشنهاد دهند. بنابراین صرف اینکه یک قرارداد اختیار روی سهم موردنظر وجود دارد، به معنای مناسببودن خرید آن نیست. قرارداد باید از نظر قیمت، نقدشوندگی و سررسید توجیه اقتصادی داشته باشد.
اجرای استراتژی در دو مرحله
مرحله اول: خرید قرارداد اختیار خرید مناسب
در مرحله اول باید قراردادهای اختیار خرید مربوط به سهم پایه را بررسی کنید.
هر سهم ممکن است چندین قرارداد با قیمتهای اعمال و تاریخهای سررسید متفاوت داشته باشد. انتخاب میان این قراردادها نباید تنها براساس ارزانتر بودن پرمیوم انجام شود.
قبل از خرید باید متغیرهای زیر را بررسی کنید:
- قیمت فعلی سهم پایه
- قیمت اعمال قرارداد
- قیمت یا پرمیوم اختیار
- تاریخ سررسید
- تعداد روزهای باقیمانده تا سررسید
- اندازه قرارداد
- حجم معاملات
- تعداد موقعیتهای باز
- فاصله میان بهترین قیمت خرید و فروش
- شرایط تسویه و اعمال قرارداد
پرمیوم پایین همیشه به معنای ارزانبودن قرارداد نیست.
ممکن است یک اختیار قیمت کمی داشته باشد، اما قیمت اعمال آن بسیار بالا باشد یا فقط چند روز تا سررسید باقی مانده باشد. در چنین حالتی احتمال دارد قرارداد بدون ارزش منقضی شود. معیار اصلی باید هزینه مؤثر خرید سهم باشد، نه قیمت ظاهری قرارداد.
برای مقایسه قراردادها میتوانید از ابزار استراتژیهای معاملاتی آپشن بامبو فاند استفاده کنید. در بخش «خرید اختیار خرید یا سهم پایه» میتوانید گزینههای مناسب را پیدا کرده و هزینه خرید مستقیم سهم را با اجرای این استراتژی مقایسه کنید.
مرحله دوم: سرمایهگذاری پول اعمال در صندوق درآمد ثابت
پس از خرید قرارداد، بخش عمده سرمایه شما هنوز آزاد است. اگر سهم را مستقیماً میخریدید، تمام پول از همان روز وارد معامله میشد. اما در این استراتژی، ابتدا فقط پرمیوم قرارداد را پرداخت میکنید. مبلغی که برای اعمال قرارداد و خرید سهم در سررسید نیاز دارید، میتواند تا آن زمان در یک صندوق درآمد ثابت نگهداری شود. به این ترتیب، پول اعمال شما بدون استفاده باقی نمیماند و در فاصله خرید قرارداد تا سررسید، بازده کسب میکند.
این سود میتواند بخشی از پرمیوم پرداختشده را جبران کرده و هزینه تمامشده خرید سهم را کاهش دهد.
اما باید چند نکته را در نظر بگیرید:
- صندوق انتخابی باید نقدشوندگی مناسبی داشته باشد.
- زمان تسویه فروش واحدهای صندوق باید مشخص باشد.
- پول باید قبل از مهلت اعمال در دسترس شما قرار بگیرد.
- نباید پول اعمال را وارد معاملات پرریسک دیگری کنید.
پول اعمال باید تا زمان سررسید محفوظ باقی بماند.
در غیر این صورت ممکن است قرارداد شما سودآور باشد، اما سرمایه کافی برای خرید سهم را در اختیار نداشته باشید.
قیمت تمامشده در خرید اختیار خرید چگونه محاسبه میشود؟
مهمترین بخش این استراتژی، محاسبه هزینه واقعی خرید سهم است. در سادهترین حالت، هزینه مؤثر هر سهم از فرمول زیر به دست میآید:
هزینه مؤثر هر سهم = قیمت اعمال + پرمیوم هر سهم − بازده پول اعمال + هزینههای معامله
برای مثال فرض کنید:
- قیمت سهم در بازار: ۵۰۰۰ تومان
- قیمت اعمال قرارداد: ۴۸۰۰ تومان
- پرمیوم قرارداد بهازای هر سهم: ۳۰۰ تومان
- بازده پول اعمال تا سررسید: ۱۵۰ تومان بهازای هر سهم
در این حالت، هزینه مؤثر تقریبی خرید سهم برابر است با:
۴۸۰۰ + ۳۰۰ − ۱۵۰ = ۴۹۵۰ تومان
در نتیجه، هزینه نهایی هر سهم برای شما حدود ۴۹۵۰ تومان خواهد بود؛ یعنی ۵۰ تومان کمتر از قیمت خرید مستقیم سهم.
البته این فقط یک مثال ساده است. در محاسبه دقیق باید موارد زیر نیز لحاظ شوند:
- کارمزد خرید قرارداد
- هزینههای اعمال
- بازده واقعی صندوق
- زمان نقدشدن واحدهای صندوق
- تعداد سهم موجود در هر قرارداد
- مالیاتها و هزینههای مرتبط
- احتمال تغییر تصمیم پیش از سررسید
گاهی خرید قرارداد و نگهداری پول اعمال، قیمت تمامشده سهم را کاهش میدهد. اما این اتفاق همیشگی نیست. اگر پرمیوم قرارداد بیش از حد بالا باشد، ممکن است هزینه مؤثر خرید سهم از قیمت فعلی بازار بیشتر شود.
مزایای خرید اختیار خرید بهجای سهم پایه
۱. کاهش وابستگی به صف خرید
اولین مزیت، خروج از شرایطی است که نتیجه معامله شما را صرفاً جایگاه سفارش در صف تعیین میکند. با خرید قرارداد، دیگر لازم نیست چند روز تمام سرمایه خود را در سفارش خرید سهم قفل کنید و منتظر بمانید. البته خود قرارداد اختیار نیز باید نقدشوندگی مناسبی داشته باشد. اگر فاصله بهترین قیمت خرید و فروش زیاد باشد، ممکن است قرارداد را گران بخرید یا برای فروش آن با مشکل مواجه شوید.
۲. تثبیت قیمت خرید آینده سهم
قیمت اعمال مشخص میکند که در صورت اعمال قرارداد، سهم را با چه قیمتی خریداری خواهید کرد. اگر سهم تا سررسید رشد قابلتوجهی داشته باشد، شما همچنان حق دارید آن را با قیمت اعمال قرارداد خریداری کنید. به همین دلیل، خرید اختیار خرید میتواند به شما کمک کند قیمت خرید احتمالی آینده را از قبل مشخص کنید. بااینحال باید تفاوت میان حق خرید و مالکیت سهم را در نظر بگیرید. خرید قرارداد به معنای دریافت فوری سهم نیست. برای دریافت دارایی پایه باید درخواست اعمال را در زمان مقرر ثبت کنید و وجه لازم را در اختیار داشته باشید.
۳. استفاده بهتر از نقدینگی
در خرید مستقیم سهم، کل سرمایه بلافاصله وارد موقعیت میشود. اما در این روش، ابتدا فقط پرمیوم پرداخت میکنید و بخش عمده پول تا سررسید آزاد میماند. اگر این مبلغ در صندوق درآمد ثابت نگهداری شود، میتواند بازده ایجاد کرده و بخشی از هزینه خرید قرارداد را پوشش دهد.
این سود اضافی یکی از مهمترین دلایلی است که ممکن است قیمت تمامشده خرید سهم را کاهش دهد.
۴. مشخصبودن حداکثر زیان بخش اختیار
خریدار قرارداد اختیار خرید، در بدترین سناریو ممکن است پرمیوم پرداختی خود را از دست بدهد. برای مثال اگر قیمت سهم در سررسید پایینتر از قیمت اعمال باشد، اجرای قرارداد توجیه اقتصادی ندارد و قرارداد ممکن است بدون ارزش منقضی شود. بنابراین حداکثر زیان بخش اختیار از ابتدای معامله مشخص است. اما نباید این موضوع را با بدون ریسکبودن اشتباه گرفت.
امکان از دست رفتن تمام پرمیوم وجود دارد. همچنین کاهش ارزش زمانی میتواند باعث افت قیمت قرارداد شود؛ حتی اگر قیمت سهم پایه تغییر زیادی نکرده باشد.
۵. کاهش فشار روانی معامله
صف خرید میتواند معاملهگر را مجبور کند ساعتها تابلو معاملات را بررسی کند. نگرانی از انجامنشدن سفارش، عقبماندن از بازار و رشد بیشتر قیمت، زمینه تصمیمهای هیجانی را ایجاد میکند. وقتی موقعیت براساس قیمت اعمال، سررسید و سناریوهای مشخص طراحی شده باشد، معاملهگر میتواند برنامه روشنتری داشته باشد. اما آرامش روانی زمانی ایجاد میشود که قرارداد را با تحلیل و محاسبه خریده باشید. خرید هیجانی یک اختیار گران، استرس را از بین نمیبرد؛ فقط شکل آن را تغییر میدهد.
خرید اختیار خرید چه زمانی مناسب است؟
این استراتژی در شرایط زیر ارزش بررسی بیشتری دارد:
- سهم پایه در صف خرید قرار داشته باشد.
- قرارداد اختیار آن همچنان قابل معامله باشد.
- پرمیوم قرارداد بیش از حد بالا نباشد.
- قیمت اعمال با تحلیل شما هماهنگ باشد.
- تا سررسید زمان کافی باقی مانده باشد.
- حجم معاملات قرارداد قابلقبول باشد.
- پول اعمال در دسترس و قابل نقدشدن باشد.
- احتمال رشد سهم تا سررسید را منطقی بدانید.
- قصد خرید سهم یا مشارکت در رشد آن را داشته باشید.
در مقابل، در شرایط زیر باید محتاطتر باشید:
- قرارداد بسیار کممعامله باشد.
- فاصله قیمت خرید و فروش زیاد باشد.
- پرمیوم بهدلیل هیجان بازار رشد شدیدی کرده باشد.
- زمان کمی تا سررسید باقی مانده باشد.
- پول کافی برای اعمال در اختیار نداشته باشید.
- با فرایند تسویه قرارداد آشنا نباشید.
همچنین باید به یاد داشته باشید که صف خرید بهتنهایی نشانه ارزندگی سهم نیست.
گاهی سهم فقط بهدلیل هیجان کوتاهمدت در صف خرید قرار گرفته است. در چنین شرایطی شاید بهترین تصمیم، خریدن سهم یا قرارداد اختیار آن نباشد.
ریسکهای مهم این استراتژی
ریسک کاهش ارزش زمانی
قرارداد اختیار معامله تاریخ انقضا دارد. هرچه زمان به سررسید نزدیکتر شود، بخش زمانی ارزش قرارداد کاهش پیدا میکند. به این پدیده افت ارزش زمانی گفته میشود. ممکن است سهم پایه مقداری رشد کند، اما این افزایش برای جبران افت ارزش زمانی قرارداد کافی نباشد. بنابراین تشخیص درست جهت حرکت سهم، همیشه به معنای سودآوری قرارداد اختیار نیست.
ریسک گرانبودن پرمیوم
در روزهای مثبت بازار، هیجان فقط به سهم پایه محدود نمیشود. ممکن است تقاضا برای قراردادهای اختیار خرید نیز افزایش یابد و پرمیوم آنها به سطوح غیرمنطقی برسد. در چنین شرایطی شاید سهم رشد کند، اما افزایش قیمت آن برای رسیدن قرارداد به نقطه سربهسر کافی نباشد. به همین دلیل باید قیمت سربهسر را پیش از خرید محاسبه کنید.
ریسک نقدشوندگی
ممکن است بتوانید قرارداد را بخرید، اما در زمان خروج خریدار کافی وجود نداشته باشد. قراردادهای کممعامله معمولاً فاصله زیادی میان بهترین قیمت خرید و فروش دارند. این فاصله میتواند هزینه ورود و خروج شما را افزایش دهد. پیش از معامله، فقط حجم همان روز را بررسی نکنید. وضعیت معاملات روزهای گذشته و تعداد موقعیتهای باز نیز مهم است.
ریسک فرایند اعمال
قرارداد اختیار معامله سررسید مشخصی دارد و اعمال آن تابع زمانبندی و مقررات است. اگر مهلت ثبت درخواست را از دست بدهید یا وجه کافی در حساب نداشته باشید، ممکن است نتوانید موقعیت را مطابق برنامه خود تسویه کنید. زمان لازم برای فروش واحدهای صندوق درآمد ثابت نیز باید در محاسبات شما لحاظ شود.
ریسک تحلیل اشتباه سهم پایه
قرارداد اختیار فقط ابزاری برای اجرای تحلیل شماست. اگر تحلیل سهم اشتباه باشد و قیمت آن کاهش پیدا کند، ممکن است بخش قابلتوجهی یا تمام پرمیوم خود را از دست بدهید. خرید اختیار یک سهم صرفاً بهدلیل وجود صف خرید، میتواند همانقدر هیجانی باشد که خرید مستقیم سهم در قیمتهای بالا.
چکلیست انتخاب قرارداد مناسب
پیش از اجرای این استراتژی، به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
۱. قیمت سربهسر قرارداد چقدر است؟
۲. هزینه مؤثر خرید سهم پس از کسر بازده پول اعمال چقدر میشود؟
۳. قرارداد چه میزان نقدشوندگی دارد؟
۴. چند روز تا سررسید آن باقی مانده است؟
۵. حداکثر زیان احتمالی چقدر است؟
۶. پول اعمال در چه داراییای نگهداری خواهد شد؟
۷. چه زمانی باید پول صندوق را نقد کنید؟
۸. ارزش قرارداد بیشتر ذاتی است یا زمانی؟
۹. فاصله بهترین قیمت خرید و فروش چقدر است؟
۱۰. خرید مستقیم سهم، خرید قرارداد یا صبرکردن؛ کدام گزینه منطقیتر است؟
این پرسشها کمک میکنند یک ایده جذاب را به تصمیمی قابلاندازهگیری تبدیل کنید.
جمعبندی؛ خرید اختیار خرید همیشه بهتر از خرید سهم نیست
خرید اختیار خرید میتواند راهی هوشمندانه برای روزهایی باشد که سهم موردنظر شما در صف خرید قفل شده است. در این روش، فقط بخشی از سرمایه برای خرید قرارداد پرداخت میشود و پول اعمال تا سررسید در یک ابزار کمریسک و نقدشونده باقی میماند.
این ترکیب میتواند مزایای زیر را ایجاد کند:
- کاهش وابستگی به صف خرید
- امکان تعیین قیمت خرید آینده
- استفاده بهتر از نقدینگی
- کسب بازده از پول اعمال
- مشخصبودن زیان بخش اختیار
- کاهش هزینه مؤثر خرید سهم در برخی موقعیتها
بااینحال، این استراتژی همیشه از خرید مستقیم سهم بهتر نیست. پرمیوم بالا، سررسید نامناسب، نقدشوندگی پایین، افت ارزش زمانی و نداشتن پول کافی برای اعمال میتوانند تمام مزیتهای آن را از بین ببرند.
پیش از خرید، سه گزینه را کنار یکدیگر قرار دهید: خرید مستقیم سهم، خرید اختیار خرید و انجامندادن معامله.
هدف بازار اختیار معامله حذف کامل ریسک نیست؛ بلکه فراهمکردن ابزارهایی برای مدیریت بهتر ریسک، نقدینگی و زمان است.
