چگونه نمادها و زنجیره قراردادهای اختیار معامله را بخوانیم؟

برای ورود عملی به بازار آپشن، باید بتوانید نمادها و زنجیره قراردادهای اختیار معامله را بخوانید. ممکن است تعریف قیمت اعمال، پرمیوم، سررسید و قراردادهای ITM و OTM را بدانید، اما تا زمانی که نتوانید این اطلاعات را روی تابلو پیدا و با یکدیگر مقایسه کنید، هنوز برای انتخاب قرارداد آماده نیستید.

هر نماد اختیار معامله اطلاعات مهمی درباره دارایی پایه، نوع قرارداد، قیمت اعمال و تاریخ سررسید در اختیار شما قرار می‌دهد. زنجیره قراردادهای اختیار معامله نیز تمام قراردادهای مربوط به یک دارایی را کنار یکدیگر قرار می‌دهد تا بتوانید قیمت‌های اعمال، پرمیوم‌ها و وضعیت قراردادها را سریع‌تر مقایسه کنید.

در این مقاله، ابتدا خواندن نماد اختیار معامله را یاد می‌گیریم و سپس سراغ تحلیل تابلو، حجم معاملات، موقعیت‌های باز، اسپرد، نقدشوندگی و روش انتخاب قرارداد می‌رویم. برای مشاهده ترتیب کامل مطالب این مجموعه نیز می‌توانید به راهنمای مرحله‌به‌مرحله بازار آپشن مراجعه کنید.

برای خواندن هر قرارداد باید چه چیزهایی را پیدا کنیم؟

ظاهر نمادهای آپشن در بازارهای مختلف متفاوت است، اما منطق همه آن‌ها تقریباً یکسان است. هنگام مشاهده یک قرارداد، باید بتوانید به چهار سؤال پاسخ دهید:

۱. دارایی پایه قرارداد چیست؟
۲. قرارداد از نوع اختیار خرید است یا اختیار فروش؟
۳. قیمت اعمال قرارداد چقدر است؟
۴. تاریخ سررسید یا اعمال قرارداد چه زمانی است؟

اگر پاسخ این چهار سؤال را پیدا کنید، بخش اصلی نماد را خوانده‌اید. البته برای انتخاب قرارداد هنوز باید موارد دیگری مانند پرمیوم، حجم، موقعیت باز، اسپرد و نقدشوندگی را نیز بررسی کنید.

چگونه نماد اختیار معامله را در بورس تهران بخوانیم؟

در بورس تهران، نمادهای اختیار معامله معمولاً از یک حرف ابتدایی، بخشی از نام دارایی پایه و چند عدد تشکیل می‌شوند. به دو نمونه زیر توجه کنید:

ضملت۱۲۰۶

طهرم۰۱۲۵

نماد اول مربوط به یک قرارداد اختیار خرید و نماد دوم مربوط به یک قرارداد اختیار فروش است.

تفاوت نماد اختیار خرید و اختیار فروش

در نمادهای اختیار معامله سهام، حرف ابتدای نماد نوع قرارداد را مشخص می‌کند:

حرف ابتدای نماد	نوع قرارداد
ض	اختیار خرید
ط	اختیار فروش

بنابراین:

• ضملت یک قرارداد اختیار خرید روی سهام بانک ملت است.
• طهرم یک قرارداد اختیار فروش روی صندوق اهرم است.
• ضخود یک قرارداد اختیار خرید روی سهام ایران‌خودرو است.
• طسپا یک قرارداد اختیار فروش روی سهام سایپا است.

اولین حرف نماد فقط نوع قرارداد را نشان می‌دهد؛ خرید یا فروش بودن موقعیت شما از روی این حرف مشخص نمی‌شود.

برای مثال، ضملت یک قرارداد اختیار خرید است، اما معامله‌گر می‌تواند خریدار یا فروشنده همین قرارداد اختیار خرید باشد.

چگونه دارایی پایه قرارداد را تشخیص دهیم؟

حروف بعد از «ض» یا «ط» معمولاً به نماد دارایی پایه اشاره می‌کنند.

در نماد ضملت:

• «ض» یعنی اختیار خرید
• «ملت» به دارایی پایه یعنی سهام بانک ملت اشاره می‌کند

در نماد طهرم:

• «ط» یعنی اختیار فروش
• «هرم» به صندوق اهرم اشاره می‌کند

با این حال، بهتر است برای اطمینان فقط به شکل کوتاه نماد تکیه نکنید و توضیحات کامل قرارداد را نیز بخوانید. نام کامل دارایی پایه در توضیحات قرارداد نمایش داده می‌شود.

اعداد انتهای نماد اختیار معامله چه معنایی دارند؟

بخش عددی نماد، قرارداد را از سایر قراردادهای همان دارایی متمایز می‌کند. دو رقم ابتدایی این بخش معمولاً ماه سررسید را نشان می‌دهند و ارقام بعدی نقش شمارنده دارند.

برای مثال:

ضملت۱۲۰۶

عدد ۱۲ نشان می‌دهد سررسید قرارداد در ماه اسفند قرار دارد. عدد ۰۶ نیز شمارنده‌ای برای تفکیک این قرارداد از سایر قراردادهای بانک ملت در همان ماه است.

یا در نماد:

طهرم۰۱۲۵

عدد ۰۱ به سررسید فروردین اشاره دارد و عدد ۲۵ شمارنده قرارداد است.

قیمت اعمال را نمی‌توان فقط از روی این اعداد تشخیص داد. برای مشاهده قیمت اعمال و تاریخ دقیق سررسید باید توضیحات کامل قرارداد را بخوانید.

چگونه قیمت اعمال و تاریخ سررسید را پیدا کنیم؟

در کنار نماد کوتاه، توضیحات کامل‌تری درباره قرارداد نمایش داده می‌شود. این توضیحات معمولاً شامل نوع قرارداد، دارایی پایه، قیمت اعمال و تاریخ سررسید است.

به این نمونه توجه کنید:

ضملت۱۲۰۶ (اختیارخ وبملت-۹۸۵-۱۴۰۴/۱۲/۱۹)

این عبارت را می‌توان به شکل زیر خواند:

• نوع قرارداد: اختیار خرید
• دارایی پایه: سهام بانک ملت
• قیمت اعمال: ۹۸۵ ریال
• تاریخ سررسید: ۱۹ اسفند ۱۴۰۴

بنابراین معنای کامل قرارداد چنین است:

اختیار خرید سهام بانک ملت با قیمت اعمال ۹۸۵ ریال و سررسید ۱۹ اسفند ۱۴۰۴.

نمونه دوم:

طهرم۰۱۲۵ (اختیارف اهرم-۱۵۰۰۰-۱۴۰۵/۰۱/۲۶)

معنای این قرارداد:

اختیار فروش صندوق اهرم با قیمت اعمال ۱۵ هزار ریال و سررسید ۲۶ فروردین ۱۴۰۵.

به همین دلیل، هنگام بررسی یک نماد باید هم نام کوتاه و هم توضیحات کامل آن را مشاهده کنید.

چرا چند قرارداد با دارایی پایه و سررسید یکسان وجود دارد؟

برای یک دارایی پایه ممکن است در یک سررسید مشخص، چندین قرارداد با قیمت‌های اعمال متفاوت تعریف شود.

برای مثال، ممکن است همه قراردادهای زیر روی سهام بانک ملت و با سررسید اسفند باشند:

• ضملت۱۲۰۳ با قیمت اعمال ۹۰۰ ریال
• ضملت۱۲۰۴ با قیمت اعمال ۱۰۰۰ ریال
• ضملت۱۲۰۵ با قیمت اعمال ۱۱۰۰ ریال
• ضملت۱۲۰۶ با قیمت اعمال ۱۲۰۰ ریال
• ضملت۱۲۰۷ با قیمت اعمال ۱۳۰۰ ریال

دارایی پایه و ماه سررسید این قراردادها مشابه است، اما قیمت اعمال آن‌ها تفاوت دارد. شماره انتهای نماد کمک می‌کند هرکدام از این قراردادها از دیگری قابل تشخیص باشد.

این قراردادها وقتی کنار یکدیگر قرار می‌گیرند، زنجیره قراردادهای اختیار معامله را تشکیل می‌دهند.

نماد آپشن در بازار طلا چگونه خوانده می‌شود؟

ساختار نمادها در بازار اختیار معامله سکه یا صندوق‌های طلا می‌تواند خواناتر باشد. برای مثال، نماد فرضی زیر را در نظر بگیرید:

سکه-خ-۲۸۰۰۰۰۰۰-شهریور

اجزای این نماد عبارت‌اند از:

• سکه: دارایی پایه
• خ: اختیار خرید
• ۲۸ میلیون: قیمت اعمال
• شهریور: ماه سررسید

اگر به‌جای «خ» حرف «ف» قرار گرفته باشد، قرارداد از نوع اختیار فروش است.

نماد آپشن در بازارهای جهانی چگونه خوانده می‌شود؟

در بازارهای جهانی معمولاً اطلاعات قرارداد با ساختاری استانداردتر نمایش داده می‌شود.

برای مثال:

BTC-30JUN23-30000-C

اجزای قرارداد عبارت‌اند از:

• BTC: بیت‌کوین به‌عنوان دارایی پایه
• 30JUN23: تاریخ سررسید
• 30000: قیمت اعمال
• C: اختیار خرید یا Call

اگر به‌جای C حرف P قرار گیرد، قرارداد اختیار فروش یا Put است.

یک نمونه مربوط به سهام اپل نیز می‌تواند به شکل زیر نمایش داده شود:

AAPL 230616 C 150

در این نماد:

• AAPL دارایی پایه است.
• 230616 تاریخ سررسید است.
• C اختیار خرید را نشان می‌دهد.
• ۱۵۰ قیمت اعمال قرارداد است.

ظاهر نمادها متفاوت است، اما همچنان باید همان چهار اطلاعات اصلی یعنی دارایی پایه، نوع قرارداد، قیمت اعمال و سررسید را پیدا کنید.

زنجیره قراردادهای اختیار معامله چیست؟

زنجیره قراردادهای اختیار معامله یا Option Chain، فهرستی از قراردادهای اختیار خرید و اختیار فروش یک دارایی پایه است که با قیمت‌های اعمال مختلف نمایش داده می‌شوند.

معمولاً در یک زنجیره، قراردادهایی که تاریخ سررسید مشابه دارند کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. در مرکز جدول، قیمت‌های اعمال نمایش داده می‌شود و در دو سمت آن اطلاعات اختیارهای خرید و فروش قرار می‌گیرد.

یک قرارداد به شما اطلاعات می‌دهد، اما زنجیره قراردادها به شما دید می‌دهد.

با بررسی یک قرارداد متوجه می‌شوید قیمت اعمال، پرمیوم و سررسید آن چقدر است. با بررسی زنجیره قراردادهای اختیار معامله می‌توانید همان قرارداد را با تمام انتخاب‌های مشابه مقایسه کنید.

نمونه زنجیره قراردادهای اختیار معامله بانک ملت

فرض کنید قیمت سهام بانک ملت در بازار ۱۲۲۲ ریال است و ۲۵ روز تا سررسید قراردادهای اسفندماه باقی مانده است.

زنجیره فرضی قراردادهای این سهم به شکل زیر است:

نماد اختیار خرید	پرمیوم اختیار خرید	قیمت اعمال	نماد اختیار فروش	پرمیوم اختیار فروش
ضملت۱۲۰۳	۳۶۱	۹۰۰	طملت۱۲۰۳	۶
ضملت۱۲۰۴	۲۷۲	۱۰۰۰	طملت۱۲۰۴	۱۲
ضملت۱۲۰۵	۱۶۳	۱۱۰۰	طملت۱۲۰۵	۳۲
ضملت۱۲۰۶	۶۸	۱۲۰۰	طملت۱۲۰۶	۵۴
ضملت۱۲۰۷	۴۹	۱۳۰۰	طملت۱۲۰۷	۱۶۶
ضملت۱۲۰۸	۲۴	۱۴۰۰	طملت۱۲۰۸	۲۷۹
ضملت۱۲۰۹	۱۲	۱۵۰۰	طملت۱۲۰۹	۳۲۲

زنجیره قراردادهای اختیار معامله به ما اجازه می‌دهد رابطه میان قیمت اعمال و پرمیوم را ببینیم و قراردادهای ITM، ATM و OTM را سریع‌تر پیدا کنیم.

چگونه قراردادهای ITM، ATM و OTM را در زنجیره پیدا کنیم؟

برای تشخیص وضعیت قرارداد، ابتدا قیمت دارایی پایه را با قیمت اعمال مقایسه می‌کنیم.

در مثال بانک ملت، قیمت سهم برابر با ۱۲۲۲ ریال است.

وضعیت اختیارهای خرید

در اختیار خرید:

• اگر قیمت دارایی پایه بالاتر از قیمت اعمال باشد، قرارداد ITM است.
• اگر قیمت دارایی پایه نزدیک قیمت اعمال باشد، قرارداد ATM است.
• اگر قیمت دارایی پایه پایین‌تر از قیمت اعمال باشد، قرارداد OTM است.

بنابراین در مثال ما:

وضعیت	قراردادها
ITM	ضملت۱۲۰۳، ضملت۱۲۰۴ و ضملت۱۲۰۵
نزدیک ATM	ضملت۱۲۰۶
OTM	ضملت۱۲۰۷، ضملت۱۲۰۸ و ضملت۱۲۰۹

ضملت۱۲۰۶ با قیمت اعمال ۱۲۰۰ ریال نزدیک‌ترین قرارداد به قیمت ۱۲۲۲ ریالی سهم پایه است و می‌توان آن را قراردادی نزدیک به ATM در نظر گرفت.

وضعیت اختیارهای فروش

در اختیار فروش، رابطه برعکس است:

• اگر قیمت اعمال بالاتر از قیمت دارایی پایه باشد، قرارداد ITM است.
• اگر قیمت اعمال نزدیک قیمت دارایی پایه باشد، قرارداد ATM است.
• اگر قیمت اعمال پایین‌تر از قیمت دارایی پایه باشد، قرارداد OTM است.

بنابراین قراردادهایی مانند طملت۱۲۰۸ و طملت۱۲۰۹ در این مثال اختیارهای فروش ITM محسوب می‌شوند.

برای مطالعه دقیق تعریف وضعیت قراردادها، ارزش ذاتی و ارزش زمانی، مقاله مفاهیم اختیار معامله؛ از قیمت اعمال و پرمیوم تا ITM و OTM را بخوانید.

آیا قرارداد با پرمیوم کمتر همیشه ارزان‌تر است؟

یکی از اشتباهات رایج این است که معامله‌گر صرفاً قرارداد با پرمیوم کمتر را انتخاب کند.

برای مثال، ممکن است ضملت۱۲۰۹ با پرمیوم ۱۲ ریال بسیار ارزان‌تر از ضملت۱۲۰۴ با پرمیوم ۲۷۲ ریال به نظر برسد. اما این دو قرارداد قیمت اعمال، ارزش ذاتی و احتمال سوددهی یکسانی ندارند.

پرمیوم پایین‌تر ممکن است به این دلیل باشد که قرارداد فاصله زیادی با قیمت فعلی سهم دارد و احتمال قرارگرفتن آن در محدوده سود کمتر است.

برای مقایسه اولیه اختیارهای خرید می‌توان قیمت تمام‌شده در سررسید را نیز محاسبه کرد:

قیمت تمام‌شده اختیار خرید در سررسید = قیمت اعمال + پرمیوم

در مثال بالا:

• قیمت تمام‌شده ضملت۱۲۰۴ برابر با ۱۲۷۲ ریال است.
• قیمت تمام‌شده ضملت۱۲۰۷ برابر با ۱۳۴۹ ریال است.

با وجود اینکه پرمیوم ضملت۱۲۰۷ کمتر است، سهم پایه باید رشد بیشتری کند تا این قرارداد در سررسید وارد سود شود.

البته این مقایسه به‌تنهایی کافی نیست. زمان باقی‌مانده، نوسان ضمنی، نقدشوندگی و حساسیت قرارداد نیز اهمیت دارند. جزئیات کامل این موضوع در مقاله محاسبه سود و زیان در اختیار معامله توضیح داده می‌شود.

حجم معاملات آپشن چیست؟

حجم معاملات نشان می‌دهد در یک بازه زمانی، معمولاً طی یک روز معاملاتی، چه تعداد قرارداد خریدوفروش شده است.

برای مثال، اگر حجم معاملات یک نماد ۵۰ هزار باشد، یعنی در آن روز ۵۰ هزار قرارداد در آن نماد معامله شده است.

حجم بالا می‌تواند نشانه فعال‌بودن قرارداد باشد، اما به‌تنهایی نقدشوندگی را تضمین نمی‌کند. ممکن است بخش زیادی از حجم در یک معامله بزرگ ایجاد شده باشد و بعد از آن سفارش فعالی در تابلو وجود نداشته باشد.

بهتر است حجم قرارداد را در کنار موارد زیر بررسی کنید:

• تعداد موقعیت‌های باز
• حجم سفارش‌های خریدوفروش
• فاصله بهترین قیمت خرید و فروش
• تداوم معاملات در روزهای گذشته

موقعیت‌های باز یا Open Interest چیست؟

تعداد موقعیت‌های باز نشان می‌دهد چه تعداد قرارداد هنوز بسته، آفست یا تسویه نشده‌اند.

تفاوت حجم معاملات و موقعیت باز را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

شاخص	چه چیزی را نشان می‌دهد؟
حجم معاملات	تعداد قراردادهای معامله‌شده در یک بازه زمانی
موقعیت باز	تعداد قراردادهایی که همچنان فعال هستند

فرض کنید امروز ۱۰ هزار قرارداد معامله شده است. این عدد به معنی وجود ۱۰ هزار موقعیت باز جدید نیست؛ زیرا ممکن است بخشی از معاملات مربوط به بستن موقعیت‌های قبلی باشد.

افزایش موقعیت‌های باز در کنار رشد حجم می‌تواند نشانه ورود فعالیت جدید به قرارداد باشد. کاهش موقعیت‌های باز نیز ممکن است نشان دهد معامله‌گران در حال بستن موقعیت‌های خود هستند.

موقعیت باز بالا به‌تنهایی به معنی جذاب‌بودن یا سودده‌بودن قرارداد نیست.

اسپرد خرید و فروش چیست؟

اسپرد، اختلاف میان بهترین قیمت خرید و بهترین قیمت فروش یک قرارداد است.

فرض کنید در تابلو یک قرارداد، بهترین سفارش خرید ۶۰ ریال و بهترین سفارش فروش ۷۰ ریال باشد. اسپرد این قرارداد ۱۰ ریال است.

اگر قرارداد را با قیمت ۷۰ ریال بخرید و بلافاصله بخواهید آن را به بهترین خریدار بفروشید، فقط به دلیل اسپرد با زیان مواجه می‌شوید.

هرچه اسپرد کمتر باشد:

• ورود و خروج آسان‌تر می‌شود.
• هزینه پنهان معامله کاهش پیدا می‌کند.
• قیمت تابلو معمولاً قابل‌اعتمادتر است.
• احتمال گیرکردن در موقعیت کمتر می‌شود.

قراردادی با پرمیوم پایین اما اسپرد بسیار زیاد، ممکن است در عمل انتخاب مناسبی نباشد.

نقدشوندگی قرارداد اختیار معامله چگونه سنجیده می‌شود؟

نقدشوندگی یعنی بتوانید در زمان مناسب و با قیمتی منطقی وارد معامله شوید یا از آن خارج شوید.

برای ارزیابی نقدشوندگی فقط به حجم معاملات نگاه نکنید. یک قرارداد نقدشونده معمولاً چند ویژگی را هم‌زمان دارد:

۱. معاملات آن به‌صورت مستمر انجام می‌شود.
۲. فاصله قیمت خرید و فروش آن محدود است.
۳. در چند ردیف سفارش خریدوفروش، حجم مناسبی وجود دارد.
۴. تعداد موقعیت‌های باز آن قابل‌توجه است.
۵. با ثبت یک سفارش معمولی، قیمت قرارداد به‌شدت جابه‌جا نمی‌شود.

ممکن است تحلیل شما درست باشد، اما به دلیل نقدشوندگی پایین نتوانید در قیمت مناسب از معامله خارج شوید.

به همین دلیل، نقدشوندگی باید پیش از ورود به معامله بررسی شود، نه زمانی که تصمیم به خروج گرفته‌اید.

بازکردن موقعیت در اختیار معامله یعنی چه؟

زمانی که برای اولین بار وارد یک قرارداد می‌شوید و تعهد یا حق جدیدی ایجاد می‌کنید، یک موقعیت باز کرده‌اید.

چهار حالت اصلی وجود دارد:

اقدام	نتیجه
خرید قرارداد بدون داشتن موقعیت قبلی	بازکردن موقعیت خرید یا Long
فروش قرارداد خریداری‌شده	بستن موقعیت خرید
فروش قرارداد بدون داشتن موقعیت قبلی	بازکردن موقعیت فروش یا Short
خرید قرارداد فروخته‌شده	بستن موقعیت فروش

برای مثال، اگر ۱۰۰۰ قرارداد ضملت۱۲۰۶ بخرید، یک موقعیت خرید روی اختیار خرید بانک ملت باز کرده‌اید.

اگر بعداً همان ۱۰۰۰ قرارداد را بفروشید، موقعیت خود را بسته‌اید.

آفست کردن موقعیت چیست؟

آفست کردن یعنی بستن یک موقعیت با انجام معامله‌ای معکوس روی همان قرارداد.

اگر قبلاً یک قرارداد را خریده‌اید، برای آفست‌کردن آن باید همان قرارداد را بفروشید.

اگر قبلاً یک قرارداد را فروخته‌اید و موقعیت فروش دارید، برای آفست‌کردن باید همان قرارداد را بخرید.

برای آفست صحیح، موارد زیر باید یکسان باشند:

• نماد قرارداد
• قیمت اعمال
• تاریخ سررسید
• نوع قرارداد
• تعداد قراردادها

بیشتر معامله‌گران پیش از سررسید از طریق آفست از موقعیت خود خارج می‌شوند و قرارداد را وارد فرآیند اعمال نمی‌کنند.

تفاوت آفست، اعمال و تسویه در مقاله روز اعمال اختیار معامله با جزئیات بیشتری بررسی می‌شود.

رول یا مورف کردن قرارداد چیست؟

رول‌کردن یا مورف‌کردن یعنی یک قرارداد را ببندید و هم‌زمان یا بلافاصله وارد قرارداد دیگری شوید.

قرارداد جدید ممکن است:

• تاریخ سررسید دورتری داشته باشد.
• قیمت اعمال متفاوتی داشته باشد.
• هم قیمت اعمال و هم سررسید متفاوتی داشته باشد.

برای مثال، فرض کنید اختیار خریدی با سررسید نزدیک دارید، اما همچنان انتظار رشد دارایی پایه را دارید. می‌توانید موقعیت فعلی را ببندید و اختیار خرید دیگری با سررسید دورتر باز کنید.

این کار باعث می‌شود زمان بیشتری برای تحقق تحلیل خود داشته باشید، اما به معنی حذف زیان یا تمدید رایگان قرارداد نیست.

در رول‌کردن، سود یا زیان قرارداد قبلی شناسایی می‌شود و قرارداد جدید با ریسک و قیمت تازه‌ای آغاز می‌شود.

قبل از رول‌کردن باید بررسی کنید:

• آیا تحلیل اولیه هنوز معتبر است؟
• قرارداد جدید چقدر پرمیوم دارد؟
• نوسان ضمنی قرارداد جدید چقدر است؟
• اسپرد و نقدشوندگی آن مناسب است؟
• هزینه انتقال موقعیت چقدر می‌شود؟
• آیا تغییر قیمت اعمال، ریسک موقعیت را عوض می‌کند؟

چگونه یک زنجیره قرارداد اختیار معامله را تحلیل کنیم؟

برای تحلیل سریع زنجیره قراردادهای اختیار معامله می‌توانید این مسیر را طی کنید:

مرحله اول: دارایی پایه را بررسی کنید

ابتدا قیمت فعلی، روند، حمایت‌ها، مقاومت‌ها و میزان نوسان دارایی پایه را بررسی کنید. انتخاب قرارداد باید از تحلیل دارایی پایه آغاز شود، نه از ارزان‌بودن پرمیوم.

مرحله دوم: سررسید مناسب را انتخاب کنید

هرچه سررسید نزدیک‌تر باشد، زمان کمتری برای تحقق تحلیل باقی می‌ماند و کاهش ارزش زمانی نیز معمولاً سریع‌تر می‌شود.

سررسید دورتر زمان بیشتری در اختیار خریدار قرار می‌دهد، اما معمولاً پرمیوم بالاتری دارد.

مرحله سوم: قیمت‌های اعمال را مقایسه کنید

قراردادهای ITM، ATM و OTM رفتار یکسانی ندارند. قراردادهای OTM ممکن است ارزان‌تر باشند، اما برای سودده‌شدن به حرکت بیشتری در دارایی پایه نیاز دارند.

مرحله چهارم: پرمیوم و نقطه سر‌به‌سر را محاسبه کنید

پرمیوم را جدا از قیمت اعمال نبینید. بررسی کنید دارایی پایه تا سررسید باید به چه قیمتی برسد تا معامله وارد سود شود.

مرحله پنجم: حجم و موقعیت‌های باز را ببینید

فعالیت معاملاتی قرارداد را با سایر قیمت‌های اعمال مقایسه کنید. قراردادی که تقریباً هیچ معامله یا موقعیت بازی ندارد، ممکن است برای ورود و خروج دشوار باشد.

مرحله ششم: اسپرد را بررسی کنید

اختلاف زیاد میان قیمت خرید و فروش می‌تواند بخش مهمی از سود احتمالی شما را از بین ببرد.

مرحله هفتم: زمان و نوسان ضمنی را فراموش نکنید

ممکن است جهت بازار را درست پیش‌بینی کنید، اما به دلیل کاهش ارزش زمانی یا افت نوسان ضمنی زیان کنید. برای درک این بخش، مطالعه ضرایب یونانی و نوسان ضمنی در آپشن ضروری است.

مثال کامل از خواندن یک قرارداد

فرض کنید اطلاعات زیر را مشاهده می‌کنید:

• قیمت سهام بانک ملت: ۱۲۲۲ ریال
• نماد قرارداد: ضملت۱۲۰۶
• قیمت اعمال: ۱۲۰۰ ریال
• پرمیوم: ۶۸ ریال
• زمان باقی‌مانده: ۲۵ روز

از روی این اطلاعات می‌توان گفت:

۱. قرارداد از نوع اختیار خرید است؛ زیرا نماد با «ض» شروع شده است.
۲. دارایی پایه، سهام بانک ملت است.
۳. قیمت اعمال قرارداد ۱۲۰۰ ریال است.
۴. قیمت سهم کمی بالاتر از قیمت اعمال قرار دارد؛ بنابراین قرارداد نزدیک به ATM و اندکی ITM است.
۵. قیمت تمام‌شده در سررسید برابر با ۱۲۶۸ ریال خواهد بود.
۶. سهم باید در سررسید بالاتر از ۱۲۶۸ ریال قرار گیرد تا خریدار، پیش از هزینه‌های معاملاتی، وارد سود شود.

با این حال هنوز نمی‌توان گفت این قرارداد انتخاب مناسبی است. برای تصمیم نهایی باید حجم، موقعیت باز، اسپرد، نوسان ضمنی و سرعت کاهش ارزش زمانی آن را نیز بررسی کرد.

ابزارهای بامبو فاند برای بررسی بازار اختیار معامله

بررسی دستی تعداد زیادی نماد، سررسید، قیمت اعمال و سفارش خریدوفروش می‌تواند زمان‌بر و گیج‌کننده باشد. ابزارهای اختیار معامله بامبو فاند اطلاعات بازار را در نماهای کاربردی‌تر در اختیار معامله‌گر قرار می‌دهند.

داشبورد هوشمند اختیار معامله بامبو فاند

در داشبورد هوشمند اختیار معامله بامبو فاند می‌توانید از یک نقطه به بخش‌های مختلف بازار آپشن دسترسی داشته باشید.

در این داشبورد، مسیر دسترسی به ابزارهایی مانند دیده‌بان اختیار، زنجیره قراردادها، محاسبه‌گر بلک–شولز، محاسبه‌گر سود و زیان، استراتژی‌های معاملاتی و نقشه حرارتی بازار در کنار یکدیگر قرار گرفته است. این ساختار باعث می‌شود برای بررسی بخش‌های مختلف بازار مجبور نباشید میان چند سامانه پراکنده جابه‌جا شوید. داشبورد اصلی می‌تواند نقطه شروع بررسی بازار باشد؛ ابتدا وضعیت کلی قراردادها را مشاهده می‌کنید و سپس متناسب با نیاز خود وارد زنجیره قراردادها، دیده‌بان یا ابزارهای تحلیلی می‌شوید.

زنجیره قراردادهای اختیار معامله سهام بامبو فاند

در زنجیره قراردادهای اختیار معامله سهام بامبو فاند می‌توانید قراردادهای مرتبط با یک دارایی را در کنار یکدیگر بررسی کنید.

به‌جای جست‌وجوی جداگانه نمادهای مختلف، زنجیره قراردادها کمک می‌کند قیمت‌های اعمال و اختیارهای خرید و فروش یک دارایی را با دیدی منظم‌تر مقایسه کنید.

این ابزار برای انجام کارهای زیر کاربرد دارد:

• پیداکردن قراردادهای نزدیک به ATM
• مقایسه قیمت‌های اعمال
• مشاهده هم‌زمان اختیارهای خرید و فروش
• مقایسه پرمیوم قراردادهای مختلف
• انتخاب قرارداد متناسب با استراتژی
• تشخیص سریع‌تر قراردادهای ITM و OTM

زمانی که چند قرارداد روی یک سهم وجود دارد، مشاهده زنجیره آن‌ها بسیار ساده‌تر از بازکردن تک‌تک نمادهاست. صفحه زنجیره قراردادهای بامبو نیز به‌صورت اختصاصی برای مشاهده این ساختار در بازار اختیار معامله طراحی شده است.

دیده‌بان بازار اختیار معامله بامبو فاند برای مقایسه تعداد زیادی قرارداد در یک نمای عملیاتی کاربرد دارد.

در این صفحه می‌توان قراردادهای اختیار خرید و فروش را با استفاده از فیلترهای ستونی، مرتب‌سازی و شاخص‌های تحلیلی مقایسه کرد. امکان تفکیک اختیار خرید و فروش، مشاهده حجم معاملات، شناسایی قراردادهای ITM و بررسی نوسان ضمنی نیز در ساختار دیده‌بان در نظر گرفته شده است. در این بخش می‌توانید قراردادها را بر اساس حجم مرتب کنید، سپس موارد دارای فعالیت بیشتر را جدا کنید و در مرحله بعد اسپرد، قیمت اعمال، وضعیت ITM یا OTM و سایر شاخص‌ها را بررسی کنید.

تفاوت اصلی این دو ابزار را می‌توان چنین خلاصه کرد:

ابزار	کاربرد اصلی
زنجیره قراردادها	مقایسه قراردادهای یک دارایی و سررسید
دیده‌بان بازار	غربال و مقایسه تعداد زیادی قرارداد در کل بازار
داشبورد هوشمند	دسترسی یکپارچه به ابزارهای بازار آپشن

یک مسیر ساده برای استفاده از ابزارها این است:

۱. از داشبورد اصلی وارد بازار اختیار معامله شوید.
۲. در دیده‌بان، قراردادهای فعال‌تر را غربال کنید.
۳. زنجیره دارایی پایه موردنظر را باز کنید.
۴. قیمت‌های اعمال و پرمیوم‌ها را مقایسه کنید.
۵. سود و زیان، نوسان ضمنی و ریسک قرارداد منتخب را بررسی کنید.

اشتباهات رایج در خواندن زنجیره قراردادهای اختیار معامله

انتخاب قرارداد فقط براساس پرمیوم پایین

پرمیوم پایین ممکن است نتیجه فاصله زیاد قیمت اعمال از قیمت دارایی پایه و احتمال پایین سوددهی باشد.

ندیدن توضیحات کامل نماد

قیمت اعمال و تاریخ دقیق سررسید همیشه از روی نماد کوتاه مشخص نمی‌شوند. توضیحات کامل قرارداد را بررسی کنید.

یکی‌دانستن حجم و موقعیت باز

حجم، فعالیت معاملاتی یک بازه را نشان می‌دهد؛ موقعیت باز، تعداد قراردادهای فعال را.

نادیده‌گرفتن اسپرد

قراردادی با پرمیوم جذاب اما اسپرد زیاد می‌تواند هزینه ورود و خروج بالایی داشته باشد.

تصور اینکه حجم بالا همیشه به معنی نقدشوندگی بالاست

حجم بالا باید در کنار عمق سفارش‌ها، اسپرد و تداوم معاملات بررسی شود.

انتخاب سررسید بسیار نزدیک

سررسید نزدیک زمان کمی برای تحقق تحلیل باقی می‌گذارد و قرارداد می‌تواند با سرعت بیشتری ارزش زمانی خود را از دست بدهد.

اشتباه‌گرفتن نوع قرارداد با نوع موقعیت

حرف «ض» یعنی قرارداد اختیار خرید، نه اینکه تمام دارندگان آن خریدار هستند. یک معامله‌گر می‌تواند فروشنده قرارداد اختیار خرید باشد.

نگهداری ناخواسته تا سررسید

پیش از ورود مشخص کنید که قصد آفست‌کردن دارید یا می‌خواهید قرارداد را وارد فرآیند اعمال کنید.

رول‌کردن بدون ارزیابی مجدد تحلیل

رول‌کردن فقط جابه‌جایی قرارداد نیست. موقعیت قبلی بسته و ریسک تازه‌ای در قرارداد جدید ایجاد می‌شود.

چک‌لیست انتخاب قرارداد اختیار معامله

پیش از ورود به هر قرارداد، این موارد را بررسی کنید:

سؤال	بررسی شد؟
دارایی پایه قرارداد را دقیقاً می‌شناسم؟	□
قرارداد اختیار خرید است یا اختیار فروش؟	□
قیمت اعمال را با قیمت دارایی پایه مقایسه کرده‌ام؟	□
تاریخ دقیق سررسید را می‌دانم؟	□
وضعیت ITM، ATM یا OTM را مشخص کرده‌ام؟	□
نقطه سر‌به‌سر را محاسبه کرده‌ام؟	□
زمان باقی‌مانده برای تحقق تحلیل کافی است؟	□
حجم معاملات قرارداد مناسب است؟	□
موقعیت‌های باز را بررسی کرده‌ام؟	□
اسپرد خرید و فروش منطقی است؟	□
عمق سفارش‌های تابلو برای ورود و خروج کافی است؟	□
نوسان ضمنی قرارداد را بررسی کرده‌ام؟	□
اثر کاهش ارزش زمانی را در نظر گرفته‌ام؟	□
برنامه مشخصی برای خروج یا آفست دارم؟	□
در صورت نزدیک‌شدن به سررسید، تصمیم خود را می‌دانم؟	□

قرارداد مناسب الزاماً ارزان‌ترین قرارداد نیست؛ قراردادی است که با تحلیل، زمان‌بندی، میزان ریسک و برنامه خروج شما هماهنگ باشد.

سؤالات متداول

زنجیره قراردادهای اختیار معامله چه چیزی را نشان می‌دهد؟

زنجیره قراردادها، اختیارهای خرید و فروش یک دارایی پایه را در قیمت‌های اعمال مختلف کنار یکدیگر نمایش می‌دهد. با استفاده از آن می‌توان پرمیوم‌ها، وضعیت ITM و OTM و قراردادهای مناسب‌تر برای یک استراتژی را مقایسه کرد.

تفاوت حجم معاملات و موقعیت باز چیست؟

حجم معاملات تعداد قراردادهای معامله‌شده در یک بازه زمانی را نشان می‌دهد. موقعیت باز تعداد قراردادهایی را نشان می‌دهد که همچنان فعال هستند و هنوز بسته یا تسویه نشده‌اند.

آیا قرارداد با پرمیوم کمتر انتخاب بهتری است؟

خیر. پرمیوم کمتر ممکن است به دلیل فاصله زیاد قیمت اعمال از قیمت فعلی دارایی باشد. احتمال سوددهی، زمان باقی‌مانده، نوسان ضمنی، اسپرد و نقدشوندگی نیز باید بررسی شوند.

قرارداد ATM چگونه پیدا می‌شود؟

قیمت اعمال قرارداد را با قیمت فعلی دارایی پایه مقایسه کنید. قراردادی که قیمت اعمال آن به قیمت دارایی پایه نزدیک‌تر است، قرارداد ATM یا نزدیک به ATM محسوب می‌شود.

آفست‌کردن چه تفاوتی با اعمال دارد؟

در آفست، معامله‌گر با انجام یک معامله معکوس روی همان نماد از موقعیت خارج می‌شود. در اعمال، از حق قرارداد استفاده می‌شود و فرآیند خرید یا فروش دارایی پایه براساس شرایط قرارداد شکل می‌گیرد.

رول‌کردن قرارداد چه زمانی انجام می‌شود؟

معمولاً زمانی که سررسید نزدیک شده اما معامله‌گر همچنان به تحلیل خود اعتقاد دارد، موقعیت فعلی بسته و قراردادی با سررسید دورتر یا قیمت اعمال متفاوت باز می‌شود.

بهترین قرارداد اختیار معامله کدام است؟

یک پاسخ ثابت برای همه معامله‌گران وجود ندارد. بهترین قرارداد به جهت تحلیل، میزان حرکت موردانتظار، زمان باقی‌مانده، نقدشوندگی، نوسان ضمنی و میزان ریسک‌پذیری معامله‌گر بستگی دارد.

جمع‌بندی

خواندن نماد، اولین قدم برای ورود عملی به بازار آپشن است. باید بتوانید از روی نماد و توضیحات قرارداد، دارایی پایه، نوع اختیار، قیمت اعمال و تاریخ سررسید را پیدا کنید.

قدم بعدی، بررسی زنجیره قراردادهای اختیار معامله است. زنجیره قراردادها به شما نشان می‌دهد چه انتخاب‌هایی روی یک دارایی وجود دارد و هر قرارداد از نظر قیمت اعمال، پرمیوم و وضعیت ITM یا OTM چه تفاوتی با سایر قراردادها دارد.

اما انتخاب قرارداد فقط به این اطلاعات محدود نمی‌شود. حجم معاملات، موقعیت‌های باز، اسپرد، نقدشوندگی، زمان باقی‌مانده و نوسان ضمنی نیز باید بررسی شوند.

در نهایت، معامله‌گر حرفه‌ای به‌دنبال ارزان‌ترین پرمیوم نیست؛ او قراردادی را انتخاب می‌کند که با تحلیل دارایی پایه، زمان‌بندی معامله، میزان ریسک و برنامه خروجش هماهنگ باشد.