فروش اختیار خرید یکی از چهار موقعیت پایه بازار آپشن است که در آن معامله‌گر با فروش یک قرارداد Call، پرمیوم دریافت می‌کند و در مقابل، تعهد می‌دهد دارایی پایه را در قیمت مشخصی به خریدار بفروشد. این استراتژی زمانی سودآور است که قیمت دارایی رشد زیادی نکند؛ اما اگر بازار برخلاف انتظار فروشنده جهش کند، زیان می‌تواند به‌سرعت افزایش پیدا کند.
در نگاه اول، فروش یک قرارداد و دریافت پول در ابتدای معامله جذاب به نظر می‌رسد. معامله‌گر بدون خرید سهم، پرمیوم می‌گیرد و امیدوار است قرارداد تا سررسید بی‌ارزش شود. بااین‌حال، پرمیوم دریافتی پول رایگان نیست؛ بلکه پاداشی است که فروشنده در برابر پذیرش یک تعهد و تحمل ریسک دریافت می‌کند.
فروش اختیار خرید بدون پوشش، یکی از پرریسک‌ترین موقعیت‌های پایه در بازار آپشن است. سود فروشنده از همان ابتدا سقف مشخصی دارد، اما در صورت رشد شدید قیمت دارایی، زیان او می‌تواند بسیار بزرگ شود.
برای آشنایی با مفاهیم پایه، ترتیب یادگیری و سایر استراتژی‌های این بازار می‌توانید از مرجع کامل یادگیری بازار آپشن استفاده کنید.
نکته مهم: موضوع این مقاله فروش اختیار خرید بدون پوشش یا Naked Short Call است. اگر فروشنده دارایی پایه را در اختیار داشته باشد، موقعیت او Covered Call محسوب می‌شود و ساختار ریسک متفاوتی دارد.
فروش اختیار خرید چیست؟
در فروش اختیار خرید یا Short Call، شما یک قرارداد اختیار خرید را به فرد دیگری می‌فروشید. خریدار قرارداد با پرداخت پرمیوم، این حق را به دست می‌آورد که دارایی پایه را در قیمت اعمال و تا تاریخ سررسید از شما بخرد.
شما به‌عنوان فروشنده، حق انتخاب ندارید و در مقابل خریدار متعهد هستید. اگر خریدار قرارداد را اعمال کند، باید دارایی پایه را با قیمت اعمال به او بفروشید.
تفاوت اصلی خریدار و فروشنده اختیار خرید در همین نکته است:
- خریدار اختیار خرید برای به‌دست‌آوردن حق رشد قیمت، پرمیوم پرداخت می‌کند.
- فروشنده اختیار خرید برای پذیرش تعهد فروش دارایی، پرمیوم دریافت می‌کند.
اگر قیمت دارایی تا سررسید پایین‌تر از قیمت اعمال باقی بماند، قرارداد ارزش ذاتی نخواهد داشت و معمولاً خریدار دلیلی برای اعمال آن ندارد. در این شرایط، فروشنده کل پرمیوم را به‌عنوان سود نگه می‌دارد.
اما اگر قیمت دارایی از قیمت اعمال عبور کند، ارزش اختیار خرید افزایش پیدا می‌کند. هرچه قیمت دارایی بیشتر رشد کند، موقعیت فروشنده نامطلوب‌تر می‌شود.
فروش اختیار خرید یعنی دریافت درآمدی محدود در برابر واگذاری حق صعود دارایی به فردی دیگر.
تفاوت فروش اختیار خرید بدون پوشش و Covered Call
پیش از بررسی جزئیات استراتژی، باید میان دو موقعیت متفاوت تفکیک قائل شویم.
فروش اختیار خرید بدون پوشش
در فروش اختیار خرید بدون پوشش یا Naked Short Call، فروشنده دارایی پایه را در اختیار ندارد. اگر قرارداد اعمال شود یا قیمت دارایی رشد شدیدی کند، فروشنده نمی‌تواند زیان خود را با افزایش ارزش دارایی پایه جبران کند.
این موقعیت ریسک بسیار بالایی دارد و زیان آن از نظر تئوریک نامحدود است.
فروش اختیار خرید با پوشش
در Covered Call، فروشنده از قبل دارایی پایه را در اختیار دارد و روی همان دارایی اختیار خرید می‌فروشد. اگر قرارداد اعمال شود، دارایی موردنیاز برای تحویل را در اختیار دارد.
Covered Call نیز بدون ریسک نیست، اما ریسک رشد قیمت در آن با فروش اختیار خرید بدون پوشش یکسان نیست.
| ویژگی | فروش بدون پوشش | Covered Call |
| مالکیت دارایی پایه | ندارد | دارد |
| ریسک رشد شدید قیمت | بسیار بالا | کنترل‌شده‌تر |
| نیاز به وجه تضمین | زیاد | معمولاً کمتر |
| زیان نظری موقعیت اختیار | نامحدود | با دارایی پایه پوشش داده می‌شود |
| مناسب برای | معامله‌گران بسیار حرفه‌ای | دارندگان دارایی پایه |
| هدف اصلی | فروش ریسک صعودی | کسب درآمد از دارایی موجود |
فروش اختیار خرید بدون پوشش را نباید با Covered Call اشتباه گرفت. داشتن یا نداشتن دارایی پایه، ساختار ریسک معامله را به‌طور اساسی تغییر می‌دهد.
فروش اختیار خرید برای چه دیدگاهی مناسب است؟
فروش اختیار خرید معمولاً زمانی بررسی می‌شود که معامله‌گر نسبت به دارایی پایه دید خنثی تا نزولی دارد.
این استراتژی می‌تواند در شرایط زیر سودآور باشد:
- انتظار ندارید قیمت دارایی رشد قابل‌توجهی داشته باشد.
- احتمال می‌دهید قیمت در محدوده فعلی باقی بماند.
- انتظار دارید قیمت دارایی کاهش پیدا کند.
- فکر می‌کنید قیمت دارایی تا سررسید پایین‌تر از قیمت اعمال باقی می‌ماند.
- انتظار دارید ارزش زمانی قرارداد به‌تدریج کاهش پیدا کند.
بااین‌حال، صرفاً نزولی نبودن بازار برای اجرای فروش اختیار خرید کافی نیست. گاهی یک سهم برای چند هفته آرام است، اما انتشار یک خبر مثبت، گزارش مالی غیرمنتظره یا تغییر شرایط بازار باعث جهش ناگهانی آن می‌شود.
در فروش اختیار خرید، فروشنده باید علاوه بر جهت احتمالی بازار، ریسک جهش قیمت و افزایش نوسان ضمنی را نیز بررسی کند.
| وضعیت بازار | ارزیابی استراتژی | توضیح |
| بازار خنثی | مناسب | قیمت پایین‌تر از قیمت اعمال باقی می‌ماند |
| بازار نزولی | مناسب | قرارداد احتمالاً بی‌ارزش می‌شود |
| رشد محدود قیمت | ممکن است سودآور باشد | تا نقطه سر‌به‌سر هنوز زیان خالص ایجاد نمی‌شود |
| انتظار رشد شدید | نامناسب | مهم‌ترین ریسک Short Call |
| نوسان ضمنی پایین | نیازمند احتیاط | ممکن است ریسک را با پرمیوم ناچیز بفروشید |
| نوسان ضمنی بالا | نیازمند احتیاط | پرمیوم بیشتر است، اما احتمال نوسان شدید نیز بالاتر است |
| نداشتن برنامه خروج | نامناسب | زیان ممکن است به‌سرعت افزایش پیدا کند |
فرمول سود و زیان فروش اختیار خرید
سود و زیان فروش اختیار خرید در سررسید از فرمول زیر به دست می‌آید:
سود یا زیان فروشنده =
پرمیوم دریافتی − Max(قیمت دارایی در سررسید − قیمت اعمال، صفر)
دو حالت اصلی وجود دارد:
حالت اول: قیمت دارایی پایین‌تر یا برابر قیمت اعمال است
در این حالت، اختیار خرید ارزش ذاتی ندارد و فروشنده کل پرمیوم را نگه می‌دارد.
سود فروشنده = پرمیوم دریافتی
حالت دوم: قیمت دارایی بالاتر از قیمت اعمال است
در این حالت، اختیار خرید ارزش ذاتی پیدا می‌کند و اختلاف قیمت دارایی با قیمت اعمال از پرمیوم دریافتی کم می‌شود.
سود یا زیان فروشنده =
پرمیوم دریافتی − (قیمت دارایی در سررسید − قیمت اعمال)
اگر ارزش ذاتی قرارداد از پرمیوم دریافتی بیشتر شود، فروشنده وارد زیان خواهد شد.
نقطه سر‌به‌سر فروش اختیار خرید
نقطه سر‌به‌سر فروش اختیار خرید از رابطه زیر محاسبه می‌شود:
نقطه سر‌به‌سر = قیمت اعمال + پرمیوم دریافتی
تا زمانی که قیمت دارایی در سررسید بالاتر از نقطه سر‌به‌سر قرار نگیرد، فروشنده وارد زیان خالص نمی‌شود.
البته این نکته فقط درباره نتیجه معامله در سررسید است. قبل از سررسید، افزایش ارزش زمانی یا نوسان ضمنی می‌تواند فروشنده را وارد زیان شناور کند؛ حتی اگر قیمت دارایی هنوز به نقطه سر‌به‌سر نرسیده باشد.
حداکثر سود و زیان در استراتژی Short Call
حداکثر سود
حداکثر سود فروش اختیار خرید برابر با پرمیومی است که فروشنده در ابتدای معامله دریافت می‌کند.
حداکثر سود = پرمیوم دریافتی
فرقی نمی‌کند قیمت دارایی کمی کاهش پیدا کند یا بخش بزرگی از ارزش خود را از دست بدهد؛ سود فروشنده از مقدار پرمیوم بیشتر نمی‌شود.
حداکثر زیان
در فروش اختیار خرید بدون پوشش، حداکثر زیان از نظر تئوریک نامحدود است.
حداکثر زیان = نامحدود
قیمت دارایی از نظر تئوریک می‌تواند بدون سقف رشد کند. ازآنجاکه فروشنده متعهد شده دارایی را در قیمت اعمال بفروشد، هرچه قیمت بازار بیشتر افزایش پیدا کند، زیان موقعیت نیز بیشتر می‌شود.
ساختار این معامله نامتقارن است: سود محدود، اما زیان بالقوه نامحدود.
| ویژگی | وضعیت |
| نام استراتژی | فروش اختیار خرید |
| معادل انگلیسی | Short Call |
| دید بازار | خنثی تا نزولی |
| جریان نقدی ابتدای معامله | دریافت پرمیوم |
| حداکثر سود | پرمیوم دریافتی |
| حداکثر زیان | نامحدود |
| نقطه سر‌به‌سر | قیمت اعمال + پرمیوم |
| اثر گذر زمان | به نفع فروشنده |
| اثر افزایش نوسان | به ضرر فروشنده |
| ریسک اصلی | جهش شدید قیمت |
| سطح ریسک | بسیار بالا در حالت بدون پوشش |
برای بررسی دقیق‌تر ریسک تعهد فروشنده، نحوه محاسبه وجه تضمین و احتمال مارجین کال، مطالعه ریسک اختیار معامله چیست؟ راهنمای وجه تضمین و مارجین کال ضروری است.
مثال عددی فروش اختیار خرید
فرض کنید سهمی با قیمت ۴۰۰ تومان معامله می‌شود. شما معتقدید این سهم در یک ماه آینده رشد شدیدی نخواهد داشت و احتمال عبور آن از محدوده ۴۵۰ تومان پایین است.
یک قرارداد اختیار خرید با مشخصات زیر می‌فروشید:
| متغیر | مقدار |
| قیمت فعلی سهم | ۴۰۰ تومان |
| قیمت اعمال | ۴۵۰ تومان |
| پرمیوم دریافتی | ۲۰ تومان |
| زمان باقی‌مانده | یک ماه |
| نوع موقعیت | فروش اختیار خرید |
نقطه سر‌به‌سر معامله برابر است با:
نقطه سر‌به‌سر = ۴۵۰ + ۲۰
نقطه سر‌به‌سر = ۴۷۰ تومان
بنابراین:
- در قیمت‌های پایین‌تر یا مساوی ۴۵۰ تومان، حداکثر سود یعنی ۲۰ تومان به دست می‌آید.
- بین ۴۵۰ تا ۴۷۰ تومان، بخشی از پرمیوم از بین می‌رود، اما معامله هنوز زیان‌ده نشده است.
- در قیمت ۴۷۰ تومان، سود و زیان برابر صفر است.
- بالاتر از ۴۷۰ تومان، فروشنده وارد زیان می‌شود.
جدول سناریوهای سود و زیان در سررسید
| قیمت سهم در سررسید | ارزش ذاتی اختیار خرید | سود یا زیان فروشنده |
| ۳۵۰ تومان | صفر | ۲۰ تومان سود |
| ۴۰۰ تومان | صفر | ۲۰ تومان سود |
| ۴۵۰ تومان | صفر | ۲۰ تومان سود |
| ۴۶۰ تومان | ۱۰ تومان | ۱۰ تومان سود |
| ۴۷۰ تومان | ۲۰ تومان | صفر |
| ۵۰۰ تومان | ۵۰ تومان | ۳۰ تومان زیان |
| ۵۵۰ تومان | ۱۰۰ تومان | ۸۰ تومان زیان |
| ۶۰۰ تومان | ۱۵۰ تومان | ۱۳۰ تومان زیان |
این جدول نشان می‌دهد که حتی با کاهش شدید قیمت سهم، سود فروشنده بیشتر از ۲۰ تومان نمی‌شود. در مقابل، با افزایش قیمت سهم، زیان به‌صورت پیوسته بیشتر می‌شود.
فروشنده در برابر سودی ثابت و محدود، ریسکی باز و رو‌به‌رشد را می‌پذیرد.
نمودار سود و زیان فروش اختیار خرید
نمودار سود و زیان فروش اختیار خرید دقیقاً در جهت مخالف نمودار خرید اختیار خرید قرار دارد.
در مثال ما:
- تا قیمت اعمال ۴۵۰ تومان، سود فروشنده ثابت و برابر با ۲۰ تومان است.
- بین ۴۵۰ تا ۴۷۰ تومان، سود فروشنده به‌تدریج کاهش پیدا می‌کند.
- در قیمت ۴۷۰ تومان، معامله به نقطه سر‌به‌سر می‌رسد.
- بعد از ۴۷۰ تومان، موقعیت وارد زیان می‌شود.
- با ادامه رشد قیمت، خط زیان بدون داشتن سقف مشخص به سمت پایین حرکت می‌کند.
برای طراحی نمودار، محور افقی باید قیمت دارایی پایه در سررسید و محور عمودی میزان سود یا زیان فروشنده باشد. خط نمودار تا قیمت ۴۵۰ تومان روی سطح مثبت ۲۰ قرار می‌گیرد و پس از آن با شیب منفی کاهش پیدا می‌کند.
نقاط پیشنهادی برای رسم نمودار:
| قیمت دارایی | سود یا زیان |
| ۳۵۰ | ۲۰+ |
| ۴۰۰ | ۲۰+ |
| ۴۵۰ | ۲۰+ |
| ۴۷۰ | صفر |
| ۵۰۰ | ۳۰- |
| ۵۵۰ | ۸۰- |
| ۶۰۰ | ۱۳۰- |
رفتار فروش اختیار خرید قبل از سررسید
فرمول سود و زیان، نتیجه معامله را در روز سررسید نشان می‌دهد. اما قیمت اختیار خرید قبل از سررسید فقط به ارزش ذاتی وابسته نیست.
در طول عمر قرارداد، عوامل زیر روی قیمت آن اثر می‌گذارند:
- قیمت دارایی پایه
- فاصله قیمت دارایی تا قیمت اعمال
- زمان باقی‌مانده تا سررسید
- نوسان ضمنی
- انتظارات معامله‌گران
- نقدشوندگی قرارداد
گذر زمان معمولاً به نفع فروشنده اختیار خرید است. اگر قیمت سهم ثابت بماند و نوسان ضمنی افزایش پیدا نکند، ارزش زمانی قرارداد کاهش می‌یابد. فروشنده می‌تواند قرارداد را با قیمت کمتری بازخرید کند و موقعیت خود را ببندد.
اما کاهش ارزش زمانی همیشه به معنای سود بدون دردسر نیست. یک حرکت سریع قیمت می‌تواند سود حاصل از چند هفته کاهش تتا را در مدت کوتاهی از بین ببرد.
فرض کنید دو هفته تا سررسید باقی مانده است:
| قیمت سهم | ارزش ذاتی | ارزش زمانی تقریبی | قیمت قرارداد | سود یا زیان فروشنده نسبت به پرمیوم ۲۰ |
| ۴۰۰ | صفر | ۸ | ۸ | ۱۲ تومان سود |
| ۴۳۰ | صفر | ۱۵ | ۱۵ | ۵ تومان سود |
| ۴۵۰ | صفر | ۲۵ | ۲۵ | ۵ تومان زیان |
| ۴۶۰ | ۱۰ | ۲۵ | ۳۵ | ۱۵ تومان زیان |
| ۵۰۰ | ۵۰ | ۲۰ | ۷۰ | ۵۰ تومان زیان |
در قیمت ۴۵۰ تومان، قرارداد هنوز ارزش ذاتی ندارد؛ اما به دلیل باقی‌ماندن زمان و احتمال رشد بیشتر سهم، ممکن است قیمت آن به ۲۵ تومان رسیده باشد. فروشنده‌ای که قرارداد را با قیمت ۲۰ تومان فروخته، در این شرایط ۵ تومان زیان شناور دارد.
بنابراین نقطه سر‌به‌سر ۴۷۰ تومان فقط برای روز سررسید معتبر است و نباید آن را با حد زیان یا قیمت بازخرید قرارداد قبل از سررسید اشتباه گرفت.
افزایش نوسان ضمنی چه اثری بر Short Call دارد؟
فروشنده اختیار خرید از کاهش قیمت قرارداد سود می‌برد. افزایش نوسان ضمنی معمولاً باعث افزایش ارزش زمانی اختیار خرید می‌شود و به ضرر فروشنده است.
حتی اگر قیمت دارایی پایه تغییر زیادی نکند، افزایش ناگهانی نوسان ضمنی می‌تواند قیمت قرارداد را بالا ببرد. در چنین شرایطی، فروشنده برای بستن موقعیت باید قرارداد را گران‌تر از قیمت فروش اولیه بازخرید کند.
فروش اختیار خرید در زمانی که نوسان ضمنی بسیار پایین است نیز می‌تواند خطرناک باشد. در این وضعیت، فروشنده پرمیوم کمی دریافت می‌کند، اما همچنان ریسک جهش قیمت و افزایش نوسان را بر عهده می‌گیرد.
پرمیوم کم همیشه به معنای ریسک کم نیست و پرمیوم بالا نیز لزوماً فرصت مناسب ایجاد نمی‌کند.
اثر دلتا، گاما، تتا و وگا در فروش اختیار خرید
ضرایب یونانی نشان می‌دهند قیمت قرارداد در برابر تغییر قیمت سهم، گذر زمان و تغییر نوسان چه واکنشی دارد.
دلتا در فروش اختیار خرید
دلتا در موقعیت فروش اختیار خرید منفی است. با افزایش قیمت دارایی پایه، ارزش اختیار خرید بیشتر می‌شود و موقعیت فروشنده زیان می‌کند.
هرچه قرارداد بیشتر وارد محدوده ITM شود، حساسیت موقعیت فروشنده نسبت به افزایش قیمت سهم بیشتر خواهد شد.
گاما در فروش اختیار خرید
گامای فروشنده منفی است. گامای منفی یعنی تغییرات قیمت دارایی می‌تواند دلتا را در جهت نامطلوب‌تری تغییر دهد.
زمانی که قیمت دارایی به قیمت اعمال نزدیک می‌شود، یک حرکت کوچک بازار ممکن است ریسک موقعیت را به‌سرعت افزایش دهد. این موضوع به‌خصوص نزدیک سررسید اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
تتا در فروش اختیار خرید
تتا در فروش اختیار خرید مثبت است. با گذر زمان و ثابت‌ماندن سایر عوامل، ارزش زمانی قرارداد کاهش پیدا می‌کند و این اتفاق به نفع فروشنده است.
بااین‌حال، سود تدریجی تتا نباید باعث نادیده‌گرفتن ریسک جهش قیمت شود.
یک حرکت شدید بازار می‌تواند سود حاصل از چند هفته کاهش ارزش زمانی را در چند ساعت از بین ببرد.
وگا در فروش اختیار خرید
وگا در فروش اختیار خرید منفی است. افزایش نوسان ضمنی معمولاً ارزش قرارداد را بیشتر می‌کند و به ضرر فروشنده تمام می‌شود.
کاهش نوسان ضمنی می‌تواند به نفع فروشنده باشد؛ زیرا ارزش زمانی قرارداد سریع‌تر کاهش پیدا می‌کند.
| ضریب یونانی | وضعیت در Short Call | توضیح ساده |
| دلتا | منفی | رشد قیمت سهم به ضرر فروشنده است |
| گاما | منفی | نزدیک قیمت اعمال، ریسک می‌تواند سریع‌تر افزایش پیدا کند |
| تتا | مثبت | گذر زمان به نفع فروشنده است |
| وگا | منفی | افزایش نوسان ضمنی به ضرر فروشنده است |
| رو | معمولاً منفی | تغییر نرخ بهره اثر دارد، اما معمولاً اهمیت کمتری دارد |
مقایسه فروش اختیار خرید با خرید اختیار خرید
فروش اختیار خرید نقطه مقابل خرید اختیار خرید یا Long Call است.
در خرید اختیار خرید، معامله‌گر پرمیوم پرداخت می‌کند تا از رشد قیمت سود بگیرد. زیان خریدار محدود به پرمیوم است، اما سود او در صورت رشد شدید قیمت می‌تواند افزایش پیدا کند.
در فروش اختیار خرید، معامله‌گر پرمیوم دریافت می‌کند و امیدوار است قیمت رشد نکند. سود فروشنده محدود به پرمیوم است، اما زیان او در صورت رشد شدید دارایی می‌تواند بسیار بزرگ شود.
| ویژگی | خرید اختیار خرید | فروش اختیار خرید |
| دید بازار | صعودی | خنثی تا نزولی |
| جریان نقدی ابتدای معامله | پرداخت پرمیوم | دریافت پرمیوم |
| حداکثر سود | نامحدود | محدود به پرمیوم |
| حداکثر زیان | محدود به پرمیوم | نامحدود |
| اثر زمان | به ضرر خریدار | به نفع فروشنده |
| اثر افزایش نوسان | معمولاً مثبت | معمولاً منفی |
| ریسک جهش قیمت | فرصت سود | عامل زیان |
برای شناخت دقیق موقعیت مقابل این استراتژی، مقاله خرید اختیار خرید یا Long Call؛ سود از رشد بازار با ریسک محدود را مطالعه کنید.
سناریوی واقعی؛ وقتی بازار آرام ناگهان تغییر می‌کند
فرض کنید قیمت یک سهم چند هفته است در محدوده ۳۸۰ تا ۴۲۰ تومان نوسان می‌کند. معامله‌گر تصور می‌کند بازار توان رشد ندارد و یک اختیار خرید با قیمت اعمال ۴۵۰ تومان را به قیمت ۲۰ تومان می‌فروشد.
در روزهای ابتدایی، شرایط مطابق انتظار پیش می‌رود. قیمت سهم تغییر زیادی نمی‌کند، ارزش زمانی قرارداد کاهش می‌یابد و فروشنده وارد سود می‌شود.
چند روز بعد، یک خبر مثبت غیرمنتظره منتشر می‌شود. قیمت سهم ابتدا به ۴۵۰ و سپس به ۵۰۰ تومان می‌رسد. هم‌زمان نوسان ضمنی نیز افزایش پیدا می‌کند.
حالا اختیار خریدی که با قیمت ۲۰ تومان فروخته شده، ممکن است با قیمت بسیار بالاتری معامله شود. فروشنده برای بستن موقعیت باید قرارداد را گران‌تر بازخرید کند. اگر منتظر بماند و رشد قیمت ادامه پیدا کند، زیان او بیشتر خواهد شد.
این مثال نشان می‌دهد چرا فروش اختیار خرید بدون پوشش نباید صرفاً براساس آرام‌بودن چند روز یا چند هفته بازار انجام شود.
بازار آرام، تضمینی برای آرام‌ماندن بازار تا سررسید نیست.
مزایای فروش اختیار خرید
فروش اختیار خرید با وجود ریسک بالا، در شرایط مشخص مزایایی دارد:
- دریافت پرمیوم در ابتدای معامله
- سود از گذر زمان
- امکان سودآوری در بازار خنثی
- امکان سودآوری در بازار نزولی
- کاهش قیمت قرارداد در صورت افت نوسان ضمنی
- مشخص‌بودن حداکثر سود از ابتدای معامله
- امکان بستن موقعیت پیش از سررسید
- کاربرد مناسب‌تر در قالب استراتژی‌های پوشش‌دار یا ترکیبی
معایب فروش اختیار خرید
مهم‌ترین معایب این استراتژی عبارت‌اند از:
- حداکثر سود محدود به پرمیوم است
- زیان فروش بدون پوشش از نظر تئوریک نامحدود است
- جهش ناگهانی قیمت می‌تواند زیان سنگینی ایجاد کند
- افزایش نوسان ضمنی به ضرر فروشنده است
- موقعیت به مدیریت فعال نیاز دارد
- امکان افزایش وجه تضمین وجود دارد
- احتمال مارجین کال وجود دارد
- خروج از قراردادهای کم‌نقدشونده دشوار است
- زیان شناور ممکن است پیش از رسیدن قیمت به نقطه سر‌به‌سر ایجاد شود
- یک معامله زیان‌ده می‌تواند سود چند معامله موفق قبلی را از بین ببرد
اشتباهات رایج در فروش اختیار خرید
فروش فقط به دلیل جذاب‌بودن پرمیوم
پرمیوم بالا معمولاً بدون دلیل نیست. احتمالاً بازار ریسک رشد، نوسان یا انتشار خبر مهمی را در قیمت قرارداد لحاظ کرده است.
پرمیوم را باید در کنار نوسان ضمنی، فاصله قیمت اعمال، زمان باقی‌مانده و وضعیت دارایی پایه بررسی کرد.
نادیده‌گرفتن زیان نامحدود
دریافت سودهای کوچک و متوالی ممکن است باعث شود معامله‌گر ریسک اصلی استراتژی را فراموش کند. فروشنده باید پیش از ورود بداند در چه سطحی موقعیت را می‌بندد و چه مقدار زیان را تحمل می‌کند.
اشتباه گرفتن Short Call و Covered Call
داشتن دارایی پایه تفاوت بسیار مهمی ایجاد می‌کند. فروش Call روی دارایی موجود با فروش بدون پوشش یکسان نیست.
فروش اختیار خرید روی دارایی مستعد جهش
فروش اختیار خرید روی سهمی که احتمال انتشار خبر، گزارش مهم یا شروع حرکت صعودی در آن وجود دارد، بسیار پرریسک است.
بی‌توجهی به وجه تضمین
افزایش قیمت دارایی و ارزش قرارداد ممکن است باعث افزایش وجه تضمین موردنیاز شود. نداشتن نقدینگی کافی می‌تواند معامله‌گر را مجبور کند موقعیت خود را در شرایط نامناسب ببندد.
ورود به قرارداد کم‌نقدشونده
اسپرد زیاد و حجم معاملات پایین، خروج از موقعیت را دشوار می‌کند. فروشنده ممکن است برای بستن معامله مجبور شود قرارداد را با قیمت نامناسبی بازخرید کند.
نگه‌داشتن موقعیت زیان‌ده بدون برنامه
امیدواربودن به بازگشت بازار، جایگزین برنامه مدیریت ریسک نیست. در فروش اختیار خرید، تأخیر در تصمیم‌گیری می‌تواند زیان را به‌سرعت افزایش دهد.
| اشتباه رایج | پیامد احتمالی | اقدام اصلاحی |
| فروش روی سهم مستعد رشد | افزایش سریع زیان | فقط با دید خنثی تا نزولی وارد شوید |
| نادیده‌گرفتن ریسک نامحدود | زیان بسیار بزرگ | حد زیان و برنامه خروج تعیین کنید |
| فروش صرفاً به دلیل پرمیوم بالا | پذیرش ریسک پنهان | پرمیوم و نوسان را هم‌زمان بررسی کنید |
| بی‌توجهی به وجه تضمین | مارجین کال | نقدینگی کافی نگه دارید |
| انتخاب قرارداد کم‌نقدشونده | دشواری خروج | حجم و اسپرد قرارداد را بررسی کنید |
| اشتباه گرفتن Short Call و Covered Call | برآورد نادرست ریسک | مالکیت دارایی پایه را مشخص کنید |
| نگه‌داشتن معامله به امید برگشت | رشد کنترل‌نشده زیان | سناریوی خروج را قبل از ورود بنویسید |
چک‌لیست ورود به فروش اختیار خرید
پیش از اجرای استراتژی فروش اختیار خرید، به پرسش‌های زیر پاسخ دهید:
- آیا دید من نسبت به دارایی واقعاً خنثی تا نزولی است؟
- آیا احتمال جهش ناگهانی قیمت را بررسی کرده‌ام؟
- آیا رویداد، گزارش یا خبر مهمی تا سررسید منتشر می‌شود؟
- آیا فروش من بدون پوشش است؟
- آیا دارایی پایه را برای تحویل در اختیار دارم؟
- آیا قیمت اعمال متناسب با تحلیل من انتخاب شده است؟
- آیا نقطه سر‌به‌سر را محاسبه کرده‌ام؟
- آیا می‌دانم حداکثر سود فقط پرمیوم دریافتی است؟
- آیا ریسک زیان نامحدود را درک کرده‌ام؟
- آیا وجه تضمین و نقدینگی کافی دارم؟
- آیا افزایش احتمالی وجه تضمین را در نظر گرفته‌ام؟
- آیا نوسان ضمنی قرارداد را بررسی کرده‌ام؟
- آیا حجم معاملات و اسپرد قرارداد مناسب است؟
- در چه قیمتی موقعیت را می‌بندم؟
- حداکثر زیان قابل‌تحمل من چقدر است؟
- در صورت نزدیک‌شدن قیمت سهم به قیمت اعمال چه اقدامی می‌کنم؟
- آیا برنامه مشخصی برای روزهای نزدیک سررسید دارم؟
اگر پاسخ چند مورد از این پرسش‌ها مشخص نیست، ورود به موقعیت فروش اختیار خرید بدون پوشش می‌تواند تصمیم پرریسکی باشد.
برای انتخاب میان چهار موقعیت پایه براساس جهت بازار، ریسک و اثر زمان، مقاله مقایسه چهار استراتژی پایه آپشن؛ کدام استراتژی برای هر بازار مناسب است؟ دید کامل‌تری ارائه می‌دهد.
در سررسید فروش اختیار خرید چه اتفاقی می‌افتد؟
اگر قیمت دارایی در سررسید پایین‌تر یا برابر قیمت اعمال باشد، قرارداد ارزش ذاتی ندارد و فروشنده معمولاً کل پرمیوم را نگه می‌دارد.
اگر قیمت دارایی بالاتر از قیمت اعمال باشد، قرارداد در وضعیت ITM قرار می‌گیرد و ممکن است وارد فرآیند اعمال شود. در این شرایط، فروشنده باید تعهد خود را مطابق سازوکار قرارداد انجام دهد.
برای فروشنده بدون پوشش، نداشتن دارایی پایه می‌تواند مسئله مهمی ایجاد کند. به همین دلیل، معامله‌گر باید پیش از رسیدن به سررسید بداند:
- قرارداد در چه شرایطی اعمال می‌شود؟
- تسویه چگونه انجام می‌شود؟
- آیا به دارایی پایه نیاز دارد؟
- آیا نقدینگی کافی برای انجام تعهد در اختیار دارد؟
- آیا بهتر است موقعیت را پیش از سررسید آفست کند؟
جزئیات این مرحله در مقاله روز اعمال اختیار معامله؛ سررسید، اعمال و تسویه نقدی و فیزیکی بررسی شده است.
جمع‌بندی
فروش اختیار خرید یا Short Call استراتژی‌ای است که معامله‌گر در آن با فروش یک قرارداد Call، پرمیوم دریافت می‌کند و در مقابل، تعهد فروش دارایی در قیمت اعمال را می‌پذیرد.
این استراتژی در بازار خنثی یا نزولی می‌تواند سودآور باشد. اگر قیمت دارایی تا سررسید پایین‌تر از قیمت اعمال باقی بماند، فروشنده کل پرمیوم را نگه می‌دارد. حتی اگر قیمت کمی از قیمت اعمال بالاتر برود، تا زمانی که از نقطه سر‌به‌سر عبور نکرده باشد، معامله هنوز وارد زیان خالص نشده است.
اما جذابیت دریافت پرمیوم نباید ریسک اصلی معامله را پنهان کند. سود فروشنده محدود به پرمیوم است، درحالی‌که زیان فروش اختیار خرید بدون پوشش از نظر تئوریک نامحدود است.
افزایش قیمت دارایی، رشد نوسان ضمنی، تغییر سریع دلتا و گامای منفی می‌توانند موقعیت فروشنده را در مدت کوتاهی به‌شدت زیان‌ده کنند. همچنین افزایش وجه تضمین یا نقدشوندگی پایین قرارداد ممکن است خروج از معامله را دشوار کند.
فروش اختیار خرید برای معامله‌گری مناسب است که ریسک جهش قیمت را می‌شناسد، وجه تضمین کافی دارد، اندازه موقعیت را کنترل می‌کند و پیش از ورود، برنامه خروج مشخصی نوشته است.
در نهایت، پرمیوم دریافتی را باید پاداش پذیرش ریسک دانست، نه درآمدی تضمین‌شده و بدون هزینه:
فروش اختیار خرید یعنی دریافت درآمدی محدود در برابر پذیرش ریسک رشد شدید بازار.
