ریسک اختیار معامله فقط این نیست که قیمت دارایی برخلاف پیشبینی شما حرکت کند. در بازار آپشن ممکن است جهت بازار را درست تشخیص دهید، اما بهدلیل انتخاب سررسید نامناسب، افت نوسان ضمنی، استفاده بیش از حد از اهرم یا کمبود وجه تضمین، باز هم زیان کنید.
ریسک خریدار و فروشنده آپشن نیز یکسان نیست. خریدار ممکن است تمام پرمیوم پرداختی خود را از دست بدهد، اما فروشنده در برابر سودی محدود، تعهدی میپذیرد که زیان آن میتواند بسیار سنگین شود. به همین دلیل، شناخت وجه تضمین و مارجین کال باید همزمان با بررسی ریسک فروش آپشن انجام شود.
اگر هنوز با مفاهیم پایه، چهار موقعیت اصلی و مسیر آموزش این بازار آشنا نیستید، ابتدا راهنمای یادگیری بازار اختیار معامله را مطالعه کنید.
ریسک اختیار معامله دقیقاً از کجا میآید؟
در خرید مستقیم یک دارایی، بخش بزرگی از نتیجه معامله به تغییر قیمت همان دارایی وابسته است. اگر سهم بخرید و قیمت آن افزایش پیدا کند، معمولاً وارد سود میشوید. اگر قیمت کاهش پیدا کند، زیان میکنید.
اما در اختیار معامله، نتیجه فقط به جهت حرکت قیمت وابسته نیست. چهار عامل میتوانند همزمان نتیجه معامله را تغییر دهند:
- قیمت دارایی پایه
- زمان باقیمانده تا سررسید
- نوسان ضمنی یا IV
- اهرم و اندازه موقعیت
در موقعیتهای فروش، عامل دیگری نیز به این فهرست اضافه میشود:
- وجه تضمین و توان ادامهدادن معامله
بنابراین ممکن است تحلیل شما درباره رشد یک سهم درست باشد، اما رشد سهم بهاندازه کافی بزرگ نباشد. ممکن است حرکت موردنظر دیرتر از سررسید رخ دهد یا نوسان ضمنی پس از خرید قرارداد کاهش پیدا کند. فروشنده نیز ممکن است در نهایت تحلیل درستی داشته باشد، اما پیش از بازگشت بازار با کمبود وجه تضمین روبهرو شود.
در بازار آپشن، درستبودن تحلیل شرط لازم موفقیت است، اما شرط کافی نیست.
مقایسه سریع ریسک خریدار و فروشنده آپشن
| موضوع | خریدار اختیار | فروشنده اختیار |
| جریان نقدی ابتدای معامله | پرمیوم پرداخت میکند | پرمیوم دریافت میکند |
| ماهیت موقعیت | صاحب حق است | متعهد به اجرای قرارداد است |
| حداکثر زیان | معمولاً محدود به پرمیوم | میتواند بسیار بزرگ باشد |
| حداکثر سود | در بعضی موقعیتها بالا یا نامحدود | محدود به پرمیوم دریافتی |
| نیاز به وجه تضمین | ندارد | دارد |
| اثر گذر زمان | معمولاً منفی | معمولاً مثبت |
| خطر اصلی | ازبینرفتن پرمیوم | زیان سنگین و مارجین کال |
محدودبودن زیان خریدار به این معنا نیست که احتمال زیان او کم است. از طرف دیگر، دریافت پرمیوم توسط فروشنده نیز به این معنا نیست که موقعیت فروش، درآمدی ساده و کمریسک ایجاد میکند.
ریسک خریدار اختیار معامله؛ زیان محدود اما محتمل
وقتی یک اختیار خرید یا اختیار فروش میخرید، بیشترین مبلغی که در همان موقعیت از دست میدهید، پرمیوم پرداختی است. همین ویژگی باعث میشود بعضی معاملهگران خرید آپشن را کمریسک تصور کنند.
مشکل اینجاست که قرارداد اختیار معامله تاریخ انقضا دارد. اگر حرکت موردانتظار شما تا زمان سررسید رخ ندهد، قرارداد ممکن است تمام ارزش خود را از دست بدهد.
فرض کنید قیمت دارایی پایه ۱۰۰ میلیون تومان است. شما یک اختیار خرید با شرایط زیر میخرید:
- قیمت اعمال: ۱۰۰ میلیون تومان
- پرمیوم: ۵ میلیون تومان
- نقطه سربهسر در سررسید: ۱۰۵ میلیون تومان
نتیجه معامله در سررسید میتواند به شکل زیر باشد:
| قیمت دارایی در سررسید | سود یا زیان خریدار |
| ۹۵ میلیون تومان | ۵ میلیون تومان زیان |
| ۱۰۰ میلیون تومان | ۵ میلیون تومان زیان |
| ۱۰۲ میلیون تومان | ۳ میلیون تومان زیان |
| ۱۰۵ میلیون تومان | صفر |
| ۱۱۰ میلیون تومان | ۵ میلیون تومان سود |
قیمت دارایی از ۱۰۰ به ۱۰۲ میلیون تومان رسیده و تحلیل صعودی خریدار تا حدی درست بوده است؛ اما معامله هنوز ۳ میلیون تومان زیان دارد.
دلیل آن ساده است: دارایی نهتنها باید در جهت موردنظر حرکت کند، بلکه باید بهاندازهای حرکت کند که قیمت اعمال و پرمیوم پرداختی را نیز پوشش دهد.
برای درک دقیق فرمولها و نمودارهای این بخش، محاسبه سود و زیان در اختیار معامله و نقطه سربهسر را مطالعه کنید.
چگونه ریسک خرید اختیار معامله را کاهش دهیم؟
فاصله تا نقطه سربهسر را بررسی کنید.
فقط نگویید سهم رشد میکند. محاسبه کنید سهم باید چند درصد رشد کند تا معامله در سررسید وارد سود شود.
قراردادهای بسیار نزدیک به سررسید را صرفاً بهدلیل ارزانبودن نخرید.
این قراردادها ممکن است پرمیوم کمتری داشته باشند، اما فرصت بسیار کمی برای تحقق تحلیل باقی میگذارند.
احتمال ازدسترفتن کل پرمیوم را از ابتدا بپذیرید.
مبلغ معامله باید بهاندازهای باشد که صفرشدن قرارداد، کل سبد شما را تحت فشار قرار ندهد.
بهصورت پلهای وارد شوید.
ورود کامل در یک قیمت، قدرت تصمیمگیری شما را در نوسانات بعدی کاهش میدهد.
صرفاً به سود درصدی احتمالی نگاه نکنید.
آپشنی که امکان رشد چندبرابری دارد، ممکن است به همان سرعت نیز بخش بزرگی از ارزش خود را از دست بدهد.
ریسک فروشنده اختیار معامله؛ سود محدود در برابر تعهد بزرگ
فروشنده اختیار معامله در ابتدای معامله پرمیوم دریافت میکند. اگر بازار در محدوده مطلوب او باقی بماند، تمام یا بخشی از این پرمیوم به سود تبدیل میشود.
اما فروشنده در ازای دریافت این مبلغ، یک تعهد واقعی میپذیرد. اگر بازار برخلاف انتظار او حرکت کند، زیان موقعیت میتواند چندین برابر پرمیوم دریافتی شود.
فرض کنید یک اختیار خرید با شرایط زیر فروختهاید:
- قیمت اعمال: ۱۰۰ میلیون تومان
- پرمیوم دریافتی: ۳ میلیون تومان
- نقطه سربهسر فروشنده: ۱۰۳ میلیون تومان
| قیمت دارایی در سررسید | نتیجه فروشنده |
| ۹۵ میلیون تومان | ۳ میلیون تومان سود |
| ۱۰۰ میلیون تومان | ۳ میلیون تومان سود |
| ۱۰۳ میلیون تومان | صفر |
| ۱۱۰ میلیون تومان | ۷ میلیون تومان زیان |
| ۱۳۰ میلیون تومان | ۲۷ میلیون تومان زیان |
حداکثر سود فروشنده فقط همان ۳ میلیون تومان پرمیوم است؛ اما با افزایش قیمت دارایی، زیان همچنان بزرگتر میشود.
فروش آپشن یعنی دریافت سودی محدود در برابر پذیرش تعهدی که ممکن است بسیار بزرگ شود.
این مسئله در فروش اختیار خرید بدون پوشش اهمیت بیشتری دارد. برای بررسی کامل ساختار این موقعیت، فروش اختیار خرید یا Short Call را مطالعه کنید.
فروش بدون پوشش چرا خطرناک است؟
در فروش بدون پوشش، معاملهگر دارایی یا نقدینگی لازم برای انجام تعهد احتمالی را از قبل کنار نگذاشته است. او امیدوار است قرارداد بیارزش شود و پرمیوم دریافتی را نگه دارد.
این استراتژی ممکن است در بسیاری از دفعات سودهای کوچک ایجاد کند؛ اما یک حرکت شدید بازار میتواند سود چندین معامله قبلی را از بین ببرد و حتی حساب معاملهگر را وارد بدهی کند.
مشکل اصلی فقط بزرگشدن زیان نیست. با افزایش ریسک موقعیت، وجه تضمین موردنیاز نیز میتواند افزایش پیدا کند و فروشنده را در معرض مارجین کال قرار دهد.
ریسک اهرم در اختیار معامله
اهرم به معاملهگر اجازه میدهد با سرمایهای کمتر، در معرض تغییرات یک دارایی بزرگتر قرار بگیرد. این ویژگی یکی از مهمترین جذابیتهای بازار آپشن است؛ اما سرعت زیان را نیز بالا میبرد.
فرض کنید قیمت یک سهم ۱۰۰ تومان است و اختیار خرید آن با پرمیوم ۵ تومان معامله میشود. شما بهجای خرید سهم، اختیار خرید را تهیه میکنید.
| سناریو | قیمت دارایی پایه | نتیجه قرارداد |
| رشد قوی | ۱۳۰ تومان | ۲۵ تومان سود |
| رشد محدود | ۱۰۳ تومان | ۲ تومان زیان |
| بدون حرکت | ۱۰۰ تومان | ۵ تومان زیان |
در سناریوی اول، دارایی پایه ۳۰ درصد رشد کرده اما سود قرارداد نسبت به پرمیوم پرداختی چند برابر شده است. در سناریوی دوم، با وجود رشد ۳ درصدی سهم، قرارداد همچنان در زیان قرار دارد. در سناریوی سوم نیز کل پرمیوم از بین رفته است.
اهرم سود بالقوه را بزرگ میکند، اما احتمال ازدسترفتن سریع سرمایه درگیر را نیز افزایش میدهد.
مدیریت ریسک اهرم
- برای هر معامله سقف زیان مشخص کنید.
- اندازه موقعیت را با کل سرمایه مقایسه کنید، نه با ارزانبودن پرمیوم.
- پس از رشد قابلتوجه قرارداد، بخشی از سود یا اصل سرمایه را خارج کنید.
- تمام سرمایه مخصوص آپشن را وارد یک قرارداد نکنید.
- رشدهای چندصددرصدی احتمالی را مبنای تصمیمگیری قرار ندهید.
در منبع آموزشی این مجموعه، ریسک ۱ تا ۳ درصد کل سرمایه برای هر معامله بهعنوان یک نمونه مدیریتی مطرح شده است. این عدد یک قانون ثابت برای همه نیست؛ اما یادآوری میکند که اندازه موقعیت باید پیش از ورود و بر اساس بدترین سناریو تعیین شود.
ریسک زمان؛ دشمنی که هر روز فعال است
بخشی از قیمت آپشن از ارزش زمانی تشکیل شده است. هرچه به سررسید نزدیکتر میشویم، فرصت قرارداد برای ورود به محدوده سود کمتر میشود و ارزش زمانی آن کاهش پیدا میکند.
به همین دلیل، خریدار آپشن ممکن است بدون حرکت منفی دارایی پایه نیز زیان کند. حتی اگر قیمت سهم ثابت بماند، گذشت زمان میتواند ارزش قرارداد را کاهش دهد.
خطر اصلی زمانی ایجاد میشود که تحلیل جهت بازار درست است، اما حرکت موردنظر دیر اتفاق میافتد. مثلاً معاملهگر انتظار رشد سهم را دارد و این رشد نیز رخ میدهد، اما چند روز بعد از سررسید قرارداد.
بازار در نهایت طبق تحلیل حرکت کرده است، ولی قرارداد دیگر وجود ندارد.
راههای مدیریت ریسک زمان
- سررسیدی انتخاب کنید که با افق زمانی تحلیل هماهنگ باشد.
- فقط به ارزانبودن قراردادهای کوتاهمدت توجه نکنید.
- سرعت کاهش ارزش زمانی را در روزهای نزدیک سررسید جدی بگیرید.
- در صورت تغییر افق تحلیل، درباره بستن یا انتقال موقعیت به سررسید بلندتر تصمیم بگیرید.
- پیش از خرید مشخص کنید تا چه تاریخی منتظر تحقق سناریو میمانید.
ریسک نوسان ضمنی؛ متغیری که در نمودار قیمت سهم دیده نمیشود
قیمت آپشن فقط به قیمت دارایی پایه وابسته نیست. انتظار معاملهگران از میزان نوسان آینده نیز بر پرمیوم اثر میگذارد. این انتظار در قالب نوسان ضمنی یا IV نمایش داده میشود.
فرض کنید بازار در انتظار یک خبر مهم اقتصادی یا سیاسی است. پیش از انتشار خبر، عدماطمینان افزایش پیدا میکند و معاملهگران حاضر میشوند پرمیوم بیشتری برای قراردادها پرداخت کنند. در نتیجه، نوسان ضمنی بالا میرود.
شما آپشن را با IV بالا میخرید. پس از انتشار خبر، قیمت دارایی اندکی در جهت موردنظر حرکت میکند، اما عدماطمینان بازار کاهش مییابد. با افت IV، قیمت آپشن نیز ممکن است کاهش پیدا کند.
در این شرایط، جهت حرکت را درست تشخیص دادهاید، ولی بهدلیل افت نوسان ضمنی زیان کردهاید.
برای شناخت دقیقتر این موضوع، ضرایب یونانی و نوسان ضمنی در آپشن را مطالعه کنید.
چگونه ریسک نوسان ضمنی را مدیریت کنیم؟
- IV قرارداد را با شرایط گذشته و سایر قراردادهای زنجیره مقایسه کنید.
- پیش از رویدادهای مهم، فقط بر اساس جهت احتمالی بازار تصمیم نگیرید.
- احتمال افت نوسان ضمنی پس از انتشار خبر را در نظر بگیرید.
- هنگام بالابودن پرمیوم، خرید مستقیم آپشن را با استراتژیهای ترکیبی مقایسه کنید.
- تفاوت میان «حرکت قیمت» و «تغییر انتظار بازار از نوسان» را بشناسید.
وجه تضمین در اختیار معامله چیست؟
وجه تضمین یا مارجین، سرمایهای است که فروشنده آپشن برای پشتیبانی از تعهد خود نزد سیستم معاملاتی نگه میدارد.
خریدار اختیار معامله از ابتدا پرمیوم را پرداخت کرده است و بیشترین زیان او همان مبلغ پرداختی است. بنابراین تعهد باز دیگری ندارد که برای آن وثیقه بگذارد.
فروشنده شرایط متفاوتی دارد. او در ابتدا پول دریافت میکند، اما در مقابل موظف است در صورت اعمال قرارداد، تعهد خود را انجام دهد. از آنجا که زیان احتمالی این تعهد میتواند با حرکت بازار افزایش پیدا کند، فروشنده باید سرمایهای را بهعنوان پشتوانه نگه دارد.
به زبان ساده:
- خریدار، ریسک را میخرد.
- فروشنده، ریسک را میفروشد.
- وجه تضمین، پشتوانه فروش این ریسک است.
وجه تضمین سود یا کارمزد معامله نیست؛ سرمایهای است که توان فروشنده برای ماندن در موقعیت را نشان میدهد.
چرا بازار از فروشنده وجه تضمین میگیرد؟
بازار باید مطمئن باشد اگر خریدار تصمیم به استفاده از حق خود گرفت، فروشنده توان انجام تعهد را دارد.
برای مثال، فروشنده اختیار خرید ممکن است مجبور شود دارایی پایه را در قیمت اعمال تحویل دهد. فروشنده اختیار فروش نیز ممکن است موظف شود دارایی را با قیمت اعمال خریداری کند.
اگر هیچ پشتوانهای برای این تعهد وجود نداشته باشد، با حرکت شدید بازار ممکن است فروشنده توان تسویه قرارداد را از دست بدهد. به همین دلیل، وجه تضمین یکی از پایههای اعتماد و پایداری بازار اختیار معامله است.
برای آشنایی با اتفاقی که در پایان قرارداد رخ میدهد، روز اعمال اختیار معامله و فرآیند تسویه را مطالعه کنید.
وجه تضمین اولیه و وجه تضمین نگهداری چه تفاوتی دارند؟
وجه تضمین عددی ثابت نیست. با تغییر قیمت دارایی پایه، قیمت قرارداد و ریسک موقعیت، میزان سرمایه موردنیاز نیز میتواند تغییر کند.
وجه تضمین اولیه
وجه تضمین اولیه مبلغی است که فروشنده برای ایجاد موقعیت فروش باید در حساب خود داشته باشد. اگر موجودی قابلاستفاده کمتر از این مبلغ باشد، امکان بازکردن موقعیت وجود نخواهد داشت.
وجه تضمین نگهداری
وجه تضمین نگهداری حداقل پشتوانهای است که باید در طول بازبودن موقعیت حفظ شود. اگر بازار برخلاف جهت فروشنده حرکت کند، زیان موقعیت و ریسک تعهد افزایش پیدا میکند.
در نتیجه، ممکن است وجه تضمین موردنیاز افزایش یابد یا موجودی حساب به کمتر از حد لازم برسد. این نقطه میتواند آغاز مارجین کال باشد.
مارجین کال در آپشن چگونه رخ میدهد؟
مارجین کال زمانی رخ میدهد که موجودی یا پشتوانه حساب فروشنده دیگر برای پوشش ریسک موقعیت کافی نباشد.
فرآیند کلی را میتوان در چند مرحله خلاصه کرد:
- معاملهگر یک موقعیت فروش باز میکند.
- بازار برخلاف انتظار او حرکت میکند.
- ارزش قرارداد فروختهشده افزایش پیدا میکند.
- زیان باز فروشنده بیشتر میشود.
- وجه تضمین موردنیاز افزایش پیدا میکند یا موجودی حساب کاهش مییابد.
- حساب به کمتر از حد لازم میرسد.
- فروشنده باید موجودی حساب را افزایش دهد یا بخشی از موقعیت را ببندد.
- اگر اقدامی انجام نشود، احتمال بستهشدن اجباری موقعیت وجود دارد.
مارجین کال صرفاً یک پیام هشدار نیست. این اتفاق میتواند کنترل معامله را از دست فروشنده خارج کند.
مثال ساده از افزایش وجه تضمین
فرض کنید قیمت دارایی پایه ۱۰۰ است. شما یک اختیار خرید با قیمت اعمال ۱۱۰ را میفروشید و ۵ واحد پرمیوم دریافت میکنید.
در ابتدای معامله، قرارداد خارج از سود یا OTM است و وجه تضمین موردنیاز، برای مثال، ۱۵ واحد در نظر گرفته شده است.
اگر قیمت دارایی به ۱۰۵ برسد، ارزش قرارداد ممکن است از ۵ به ۷ واحد افزایش پیدا کند. فروشنده اکنون ۲ واحد زیان باز دارد و ریسک موقعیت نیز بیشتر شده است.
با رسیدن قیمت دارایی به ۱۱۰، قرارداد وارد محدوده حساستری میشود. اگر قیمت به ۱۲۰ برسد، زیان فروشنده و احتمال اجرای تعهد افزایش مییابد. در چنین شرایطی، وجه تضمین موردنیاز نیز میتواند بهشدت بیشتر شود.
اینجاست که معاملهگر متوجه میشود ۵ واحد پرمیوم دریافتی، در مقایسه با ریسک پذیرفتهشده و سرمایه موردنیاز برای حفظ موقعیت، مبلغ بزرگی نبوده است.
چرا مارجین کال میتواند از خود زیان خطرناکتر باشد؟
زیان بازار ممکن است موقت باشد. قیمت میتواند پس از یک حرکت شدید بازگردد و تحلیل اولیه فروشنده در نهایت درست از آب دربیاید.
اما فروشنده فقط زمانی از این بازگشت احتمالی بهرهمند میشود که توان حفظ موقعیت را داشته باشد.
اگر کمبود وجه تضمین باعث بستهشدن اجباری معامله شود، بازگشت بعدی بازار دیگر کمکی به او نمیکند. به همین دلیل، تحلیل درست بدون سرمایه کافی ممکن است به نتیجه درست منجر نشود.
مارجین کال میتواند پیامدهای زیر را داشته باشد:
- ازدسترفتن کنترل زمان خروج
- تصمیمگیری عجولانه تحت فشار
- بستهشدن معامله در قیمت نامطلوب
- انتقال فشار به سایر موقعیتهای حساب
- فروش اجباری داراییهای دیگر
- آسیب روانی و انجام معاملات انتقامی
- ازدستدادن فرصت بازگشت احتمالی بازار
در فروش آپشن، فقط مهم نیست در نهایت حق با شما باشد؛ باید سرمایه کافی داشته باشید تا زمان مشخصشدن نتیجه در معامله باقی بمانید.
وجه تضمین؛ هزینه پنهان فروش آپشن
بسیاری از معاملهگران هنگام بررسی فروش آپشن فقط به پرمیوم دریافتی نگاه میکنند. مثلاً میگویند با فروش یک قرارداد، ۱۰ میلیون تومان درآمد به دست میآوریم.
اما برای کسب این درآمد ممکن است مجبور باشند مبلغ بسیار بیشتری را بهعنوان وجه تضمین کنار بگذارند. این سرمایه تا زمانی که موقعیت باز است، بهطور کامل برای سایر فرصتها در دسترس نیست.
بنابراین وجه تضمین دارای هزینه فرصت است. یعنی سرمایهای که برای حفظ موقعیت بلوکه شده، نمیتواند همزمان در معامله یا سرمایهگذاری دیگری استفاده شود.
برای ارزیابی فروش آپشن، بهتر است بازده را فقط بر اساس پرمیوم محاسبه نکنید:
بازده بر سرمایه درگیر = سود خالص معامله ÷ وجه تضمین یا کل سرمایه درگیر
برای تبدیل نتیجه به درصد، حاصل این تقسیم در عدد ۱۰۰ ضرب میشود.
مثلاً دریافت ۵ میلیون تومان پرمیوم بهتنهایی اطلاعات کاملی درباره جذابیت معامله نمیدهد. باید مشخص شود برای بهدستآوردن این مبلغ، چه میزان وجه تضمین بلوکه شده و چه ریسکی پذیرفتهاید.
پوشش تعهد با دارایی پایه چگونه وجه تضمین را کاهش میدهد؟
اگر فروشنده دارایی یا نقدینگی لازم برای اجرای تعهد را از قبل داشته باشد، ریسک نکول موقعیت کاهش پیدا میکند.
فرض کنید یک اختیار خرید فروختهاید و همزمان دارایی پایه را نیز در اختیار دارید. اگر خریدار قرارداد را اعمال کند، میتوانید دارایی موردنیاز را از محل همان موجودی تحویل دهید.
در این شرایط، دارایی پایه نقش پشتوانه تعهد را دارد. ممکن است با اختصاصدادن این دارایی به موقعیت، نیاز به وجه تضمین نقدی کاهش پیدا کند یا بخشی از آن آزاد شود.
این ساختار، پایه استراتژی فروش اختیار خرید پوششدادهشده یا کاورد کال است.
در فروش اختیار فروش نیز داشتن نقدینگی کافی برای خرید احتمالی دارایی اهمیت زیادی دارد. برای بررسی این ساختار، فروش اختیار فروش یا Short Put را مطالعه کنید.
بلوک یا فریزکردن دارایی چیست؟
وقتی دارایی پایه برای پوشش تعهد یک موقعیت فروش اختصاص داده میشود، ممکن است آن دارایی بلوکه یا فریز شود.
معنای آن این است که دارایی همچنان متعلق به شماست، اما تا زمانی که پشتوانه قرارداد محسوب میشود، امکان فروش یا استفاده آزادانه از آن را ندارید.
در مقابل، سیستم معاملاتی میداند که در صورت اعمال قرارداد، دارایی لازم برای انجام تعهد موجود است. به همین دلیل، ریسک موقعیت کمتر از فروش بدون پوشش خواهد بود.
البته بلوکهکردن دارایی نیز بدون هزینه نیست. دارایی شما قفل میشود و امکان استفاده از آن برای فرصتهای دیگر کاهش پیدا میکند. بنابراین هزینه فرصت در این حالت نیز باید محاسبه شود.
تفاوت فروش پوششدادهشده و فروش بدون پوشش
| موضوع | فروش پوششدادهشده | فروش بدون پوشش |
| پشتوانه تعهد | دارایی یا نقدینگی لازم موجود است | پشتوانه کامل وجود ندارد |
| نیاز به وجه تضمین نقدی | معمولاً کمتر | معمولاً بیشتر |
| احتمال فشار مارجین | کمتر | بیشتر |
| هزینه فرصت | بلوکهشدن دارایی یا نقدینگی | بلوکهشدن وجه تضمین و ریسک بالاتر |
| توان اجرای تعهد | از قبل برنامهریزی شده | وابسته به تأمین منابع در آینده |
| سطح ریسک | کنترلشدهتر | بسیار بالاتر |
پوششداشتن به معنای بدونریسکشدن معامله نیست. قیمت دارایی همچنان میتواند تغییر کند و موقعیت ممکن است هزینه فرصت یا زیان داشته باشد. پوشش فقط ریسک انجامنشدن تعهد و فشار وجه تضمین را کاهش میدهد.
اصول تعیین اندازه موقعیت در اختیار معامله
مدیریت ریسک اختیار معامله از انتخاب قرارداد شروع نمیشود؛ از تعیین اندازه موقعیت شروع میشود.
پیش از ورود، باید بدانید در بدترین سناریو چه میزان از سرمایه شما در معرض خطر قرار میگیرد.
۱. زیان را بر اساس کل سبد محاسبه کنید
ممکن است پرمیوم یک قرارداد ارزان به نظر برسد؛ اما خرید تعداد زیادی از همان قرارداد میتواند بخش بزرگی از سرمایه شما را در معرض صفرشدن قرار دهد.
۲. در خرید آپشن، کل پرمیوم را در معرض خطر فرض کنید
حتی اگر قصد دارید زودتر از معامله خارج شوید، اندازه موقعیت را طوری تعیین کنید که ازدسترفتن تمام پرمیوم قابلتحمل باشد.
۳. در فروش آپشن، فقط وجه تضمین فعلی را نبینید
وجه تضمین امروز ممکن است با تغییر بازار افزایش پیدا کند. بنابراین تمام ظرفیت حساب را صرف بازکردن موقعیتهای فروش نکنید.
۴. حاشیه نقدی نگه دارید
وجود نقدینگی آزاد به شما اجازه میدهد هنگام افزایش موقت وجه تضمین، بهجای خروج اجباری تصمیم منطقیتری بگیرید.
۵. بدترین سناریوی قابلتصور را بنویسید
برای فروش اختیار خرید، رشد شدید دارایی پایه را بررسی کنید. برای فروش اختیار فروش، افت سنگین قیمت و نیاز احتمالی به خرید دارایی را در نظر بگیرید.
۶. موقعیتهای همبسته را یک معامله فرض کنید
فروش چند قرارداد روی سهمهای یک صنعت ممکن است در ظاهر متنوع باشد، اما در یک شوک بازار همزمان وارد زیان شود.
۷. اندازه موقعیت را با توان روانی خود هماهنگ کنید
اگر نوسان یک موقعیت باعث تصمیمگیری هیجانی، تغییر مداوم برنامه یا بررسی لحظهای بازار میشود، احتمالاً اندازه آن بیش از حد بزرگ است.
۸. پیش از ورود، برنامه خروج داشته باشید
مشخص کنید در چه سطحی موقعیت را میبندید، پوشش میدهید، کاهش میدهید یا به قرارداد دیگری منتقل میکنید.
آیا داشتن حد ضرر برای فروش آپشن کافی است؟
حد ضرر میتواند بخشی از مدیریت ریسک باشد، اما بهتنهایی کافی نیست.
در بازارهای کمعمق یا هنگام حرکتهای شدید، ممکن است امکان خروج دقیق در قیمت موردنظر وجود نداشته باشد. افزایش فاصله قیمت خرید و فروش نیز میتواند هزینه بستن موقعیت را بالا ببرد.
به همین دلیل، مدیریت ریسک فروش آپشن باید چندلایه باشد:
- اندازه مناسب موقعیت
- داشتن حاشیه نقدی
- فروش پوششدادهشده
- تعیین نقطه خروج
- بررسی نقدشوندگی قرارداد
- کنترل مجموع تعهدات حساب
- ارزیابی سناریوهای شدید بازار
حد ضرر زمانی مفید است که اندازه موقعیت از ابتدا منطقی انتخاب شده باشد.
هر ریسک در آپشن چگونه به فرصت تبدیل میشود؟
حرفهایها ریسک را نادیده نمیگیرند و از آن فرار هم نمیکنند. آنها تلاش میکنند ریسک را اندازهگیری و در قالب یک ساختار مشخص مدیریت کنند.
| نوع ریسک | فرصت احتمالی | رویکرد حرفهای |
| زمان | دریافت درآمد زمانی | فروش پوششدادهشده یا استراتژی ترکیبی |
| نوسان | معامله تغییرات IV | مقایسه IV و طراحی استراتژی مناسب |
| قیمت | ساخت محدوده سود و زیان | استفاده از اسپردها بهجای شرط ساده |
| اهرم | ایجاد اکسپوژر هدفمند | استفاده محدود از سرمایه روی سناریوی مشخص |
| تعهد فروشنده | دریافت پرمیوم | فروش فقط با پشتوانه و ظرفیت مالی کافی |
هدف این نیست که هر ریسک را بهانهای برای انجام معامله بدانیم. هدف این است که پیش از پذیرش ریسک، مشخص کنیم در برابر آن چه بازدهی دریافت میکنیم و چگونه قرار است آن را کنترل کنیم.
استفاده از داشبورد هوشمند بازار اختیار معامله بامبو
بررسی همزمان قیمت اعمال، سررسید، پرمیوم، وضعیت قرارداد و سایر اطلاعات بازار میتواند برای معاملهگران، بهخصوص در ابتدای مسیر، پیچیده و زمانبر باشد.
در داشبورد هوشمند بازار اختیار معامله بامبو فاند ابزارهای موردنیاز برای مشاهده و مقایسه قراردادهای بازار آپشن در دسترس شما قرار دارد. استفاده از این ابزارها میتواند بررسی زنجیره قراردادها، مقایسه انتخابهای موجود و تحلیل اولیه موقعیتها را سادهتر و سریعتر کند.
البته هیچ ابزاری جای مدیریت سرمایه را نمیگیرد. داشبورد به شما کمک میکند اطلاعات را بهتر ببینید؛ اما تصمیم درباره میزان ریسک، اندازه موقعیت و توان تحمل زیان همچنان بر عهده معاملهگر است.
چکلیست مدیریت ریسک اختیار معامله
پیش از ورود به هر معامله، این پرسشها را بررسی کنید:
برای خریدار آپشن
- آیا فقط جهت بازار را پیشبینی کردهام یا اندازه حرکت را نیز محاسبه کردهام؟
- نقطه سربهسر قرارداد کجاست؟
- چند روز تا سررسید باقی مانده است؟
- اگر حرکت موردنظر دیر رخ دهد چه اتفاقی میافتد؟
- آیا نوسان ضمنی قرارداد در سطح بالایی قرار دارد؟
- اگر تمام پرمیوم از بین برود، چند درصد کل سرمایه را از دست میدهم؟
- آیا قرارداد از نقدشوندگی کافی برخوردار است؟
- برنامه من برای ذخیره سود یا خروج چیست؟
برای فروشنده آپشن
- حداکثر سود من در برابر ریسک پذیرفتهشده چقدر است؟
- آیا موقعیت من پوششدادهشده است؟
- در صورت اعمال، دارایی یا نقدینگی لازم را دارم؟
- چه میزان وجه تضمین درگیر میشود؟
- اگر وجه تضمین افزایش پیدا کند، حاشیه نقدی کافی دارم؟
- بازده معامله نسبت به کل سرمایه بلوکهشده چقدر است؟
- در چه سطحی موقعیت را میبندم یا پوشش میدهم؟
- آیا حرکت شدید بازار میتواند چند موقعیت حساب را همزمان تحت فشار قرار دهد؟
- در صورت مارجین کال، برنامه مشخصی دارم؟
- آیا حاضر هستم دارایی پایه را در قیمت اعمال بخرم یا تحویل دهم؟
اگر پاسخ چند مورد از این پرسشها مشخص نیست، معامله هنوز برای اجرا آماده نیست.
اشتباهات رایج در مدیریت ریسک آپشن
نگاهکردن فقط به حداکثر سود
معاملهگر سود چندبرابری احتمالی خرید آپشن یا پرمیوم جذاب فروش را میبیند، اما احتمال وقوع و اندازه زیان را بررسی نمیکند.
اشتباهگرفتن زیان محدود با ریسک کم
زیان خریدار محدود است، اما ممکن است احتمال ازدسترفتن تمام پرمیوم بالا باشد.
استفاده کامل از ظرفیت وجه تضمین
فروشنده تمام موجودی حساب را برای ایجاد موقعیت استفاده میکند و هیچ حاشیهای برای افزایش وجه تضمین باقی نمیگذارد.
نادیدهگرفتن زمان
معاملهگر تحلیل درستی دارد، اما سررسیدی انتخاب میکند که فرصت کافی برای تحقق آن وجود ندارد.
خرید آپشن در اوج نوسان ضمنی
جهت بازار درست پیشبینی میشود، ولی افت IV بخش بزرگی از سود احتمالی را از بین میبرد.
فروش بدون توان انجام تعهد
فروشنده اختیار فروش، نقدینگی لازم برای خرید دارایی را ندارد یا فروشنده اختیار خرید، دارایی پایه را در اختیار نگرفته است.
محاسبه بازده فقط بر اساس پرمیوم
سرمایه بلوکهشده، هزینه فرصت و احتمال افزایش وجه تضمین در محاسبات لحاظ نمیشود.
نداشتن برنامه پیش از مارجین کال
معاملهگر تازه پس از ایجاد فشار حساب تصمیم میگیرد پول اضافه کند، موقعیت را ببندد یا منتظر بماند.
جمعبندی؛ در آپشن بقا مهمتر از سود است
ریسک اختیار معامله فقط از اشتباه در پیشبینی جهت بازار ایجاد نمیشود. قیمت، زمان، نوسان ضمنی، اهرم و اندازه موقعیت میتوانند همزمان نتیجه یک معامله را تغییر دهند.
برای خریدار، بیشترین زیان به پرمیوم پرداختی محدود است؛ اما احتمال ازدسترفتن کامل این مبلغ میتواند بالا باشد. برای فروشنده، سود به پرمیوم دریافتی محدود است؛ در حالی که زیان و تعهد احتمالی ممکن است بسیار بزرگتر شود.
وجه تضمین نیز صرفاً عددی نیست که کارگزاری از حساب فروشنده کنار بگذارد. وجه تضمین نشان میدهد فروشنده تا چه اندازه توان پشتیبانی از تعهد خود را دارد. اگر بازار برخلاف موقعیت حرکت کند و این پشتوانه کافی نباشد، مارجین کال میتواند معاملهگر را به تأمین نقدینگی یا خروج اجباری وادار کند.
بنابراین پیش از هر معامله سه سؤال را از خود بپرسید:
- در بدترین سناریو چقدر زیان میکنم؟
- آیا سرمایه کافی برای تحمل مسیر معامله دارم؟
- آیا بازده احتمالی، ارزش ریسک و سرمایه بلوکهشده را دارد؟
در بازار آپشن، برنده فقط کسی نیست که درست تحلیل میکند؛ برنده کسی است که بتواند تا پایان سناریوی خود در بازی بماند.
