فروش اختیار فروش یکی از استراتژیهای پایه بازار آپشن است که به شما اجازه میدهد در ازای پذیرفتن تعهد خرید یک دارایی، پرمیوم دریافت کنید. در استراتژی Short Put اگر قیمت سهم تا سررسید بالاتر از قیمت اعمال باقی بماند، پرمیوم دریافتی سود شما خواهد بود؛ اما اگر سهم ریزش کند، ممکن است مجبور شوید آن را با قیمتی بالاتر از قیمت بازار بخرید.
فرض کنید قیمت یک سهم اکنون ۴۰۰ تومان است، اما شما فقط در صورتی حاضر به خرید آن هستید که قیمت به محدوده ۳۸۰ تومان برسد. در بازار عادی میتوانید یک سفارش خرید در قیمت ۳۸۰ تومان بگذارید و منتظر بمانید. اگر قیمت سهم به این محدوده نرسد، خریدی انجام نمیشود و سودی هم به دست نمیآورید.
فروش اختیار فروش یک مسیر متفاوت پیش روی شما قرار میدهد: اختیار فروشی با قیمت اعمال ۳۸۰ تومان میفروشید و همین امروز پرمیوم میگیرید. اگر قیمت سهم پایین نیاید، قرارداد احتمالاً بیارزش منقضی میشود و پرمیوم برای شما باقی میماند. اگر قیمت سهم پایین بیاید، ممکن است مجبور شوید سهم را در قیمت ۳۸۰ تومان بخرید.
فروش اختیار فروش یعنی دریافت پرمیوم در برابر پذیرفتن تعهد خرید دارایی در یک قیمت مشخص.
اگر هنوز با مفاهیمی مانند قیمت اعمال، پرمیوم، سررسید و تعهد فروشنده آشنایی کافی ندارید، بهتر است ابتدا راهنمای جامع یادگیری آپشن را مطالعه کنید.
فروش اختیار فروش چیست؟
در فروش اختیار فروش یا Short Put، شما یک قرارداد Put را میفروشید. خریدار این قرارداد حق دارد دارایی پایه را با قیمت اعمال و در چارچوب شرایط قرارداد به شما بفروشد.
شما بهعنوان فروشنده اختیار فروش، حق انتخاب مشابه خریدار ندارید؛ بلکه متعهد هستید. اگر قرارداد اعمال شود، باید دارایی پایه را با قیمت اعمال از خریدار قرارداد بخرید.
در مقابل این تعهد، مبلغی با عنوان پرمیوم دریافت میکنید. پرمیوم در واقع پول رایگان نیست؛ بلکه پاداشی است که بازار در ازای پذیرفتن ریسک خرید دارایی در آینده به شما پرداخت میکند.
برای مثال، اگر اختیار فروشی با قیمت اعمال ۳۸۰ تومان را به قیمت ۲۰ تومان بفروشید:
- در ابتدای معامله ۲۰ تومان پرمیوم دریافت میکنید.
- متعهد میشوید در صورت اعمال قرارداد، سهم را در قیمت ۳۸۰ تومان بخرید.
- اگر قرارداد اعمال شود، قیمت مؤثر خرید شما با احتساب پرمیوم ۳۶۰ تومان خواهد بود.
ظاهر این معامله جذاب است: یا پرمیوم میگیرید، یا سهم را با قیمت مؤثر پایینتری میخرید. اما این منطق فقط زمانی صحیح است که واقعاً مایل به خرید سهم باشید و نقدینگی لازم برای انجام تعهد را در اختیار داشته باشید.
استراتژی Short Put برای چه دیدگاهی مناسب است؟
فروش اختیار فروش معمولاً برای معاملهگری مناسب است که دید خنثی تا کمی صعودی نسبت به دارایی پایه دارد.
یعنی انتظار دارد یکی از این سناریوها رخ دهد:
- قیمت سهم افزایش پیدا کند.
- قیمت سهم تقریباً ثابت بماند.
- قیمت سهم کمی کاهش پیدا کند، اما ریزش شدیدی نداشته باشد.
- قیمت کاهش پیدا کند و معاملهگر حاضر باشد سهم را در قیمت اعمال بخرد.
این استراتژی بیشتر از آنکه ابزار پیشبینی رشد شدید بازار باشد، ابزاری برای استفاده از ثبات قیمت، گذر زمان و آمادگی برای خرید سهم در قیمت پایینتر است.
| وضعیت بازار | تناسب با فروش اختیار فروش | دلیل |
| بازار خنثی | مناسب | کاهش ارزش زمانی میتواند به نفع فروشنده باشد |
| بازار کمی صعودی | مناسب | احتمال بیارزششدن اختیار فروش بیشتر میشود |
| افت محدود قیمت | قابلقبول | پرمیوم بخشی از افت را پوشش میدهد |
| بازار بهشدت صعودی | سودده، اما با سود محدود | سود همچنان به پرمیوم محدود است |
| بازار نزولی شدید | نامناسب | تعهد خرید میتواند زیان سنگینی ایجاد کند |
| سهم پرریسک و بیثبات | نیازمند احتیاط زیاد | احتمال افت ناگهانی و اعمال قرارداد بیشتر است |
هدف اصلی از فروش Put چیست؟
معاملهگران معمولاً با یکی از دو هدف زیر از فروش اختیار فروش استفاده میکنند.
۱. دریافت پرمیوم
معاملهگر انتظار دارد قیمت سهم بالاتر از قیمت اعمال باقی بماند. در این حالت، قرارداد بدون ارزش ذاتی منقضی میشود و فروشنده کل پرمیوم را نگه میدارد.
۲. خرید سهم در قیمت مؤثر پایینتر
معاملهگر از قبل تصمیم دارد سهم را بخرد، اما قیمت فعلی را جذاب نمیداند. او اختیار فروش را در قیمت اعمال موردنظر میفروشد و در صورت اعمال قرارداد، سهم را با قیمتی معادل قیمت اعمال منهای پرمیوم دریافتی میخرد.
فروش اختیار فروش فقط زمانی ابزار منطقی خرید سهم است که انتخاب دارایی، قیمت اعمال و اندازه موقعیت از قبل حسابشده باشد.
فرمول سود و زیان فروش اختیار فروش
سود و زیان فروش اختیار فروش در سررسید از فرمول زیر به دست میآید:
سود و زیان = پرمیوم دریافتی − بیشینه {قیمت اعمال − قیمت دارایی در سررسید، صفر}
اگر قیمت دارایی پایه در سررسید بالاتر یا مساوی قیمت اعمال باشد، اختیار فروش ارزش ذاتی ندارد و فروشنده کل پرمیوم را نگه میدارد.
اگر قیمت دارایی پایه پایینتر از قیمت اعمال باشد، اختلاف قیمت اعمال و قیمت بازار از پرمیوم دریافتی کم میشود.
برای محاسبه نتیجه کل قرارداد باید حاصل فرمول را در اندازه قرارداد و تعداد قراردادهای فروختهشده ضرب کرد. در مثالهای این مقاله برای سادهترشدن محاسبات، کارمزد معاملات در نظر گرفته نشده است.
نقطه سربهسر فروش اختیار فروش
نقطه سربهسر Short Put از فرمول زیر محاسبه میشود:
نقطه سربهسر = قیمت اعمال − پرمیوم دریافتی
فرض کنید اختیار فروشی با قیمت اعمال ۳۸۰ تومان را به قیمت ۲۰ تومان فروختهاید:
۳۶۰ = ۲۰ − ۳۸۰
بنابراین نقطه سربهسر معامله ۳۶۰ تومان است.
- بالاتر از ۳۶۰ تومان، موقعیت شما در سررسید زیانده نیست.
- در قیمت ۳۶۰ تومان، سود و زیان شما صفر میشود.
- پایینتر از ۳۶۰ تومان، وارد زیان میشوید.
باید توجه داشت که نقطه سربهسر فقط نتیجه معامله را در روز سررسید نشان میدهد. پیش از سررسید، ارزش زمانی و نوسان ضمنی نیز بر قیمت قرارداد اثر میگذارند.
حداکثر سود در استراتژی Short Put
حداکثر سود فروش اختیار فروش برابر با کل پرمیوم دریافتی است:
حداکثر سود = پرمیوم دریافتی
این سود زمانی به دست میآید که قیمت دارایی پایه در سررسید بالاتر یا مساوی قیمت اعمال باقی بماند.
برای مثال، اگر پرمیوم دریافتی ۲۰ تومان باشد، حداکثر سود شما نیز ۲۰ تومان بهازای هر سهم است. حتی اگر قیمت سهم از ۴۰۰ تومان به ۶۰۰ تومان افزایش پیدا کند، سود فروشنده بیشتر از همان ۲۰ تومان نمیشود.
بنابراین در فروش اختیار فروش:
- سود محدود است.
- احتمال دستیابی به سود میتواند نسبتاً مناسب باشد.
- زیان بالقوه بسیار بزرگتر از سود احتمالی است.
حداکثر زیان فروش اختیار فروش
حداکثر زیان نظری زمانی رخ میدهد که قیمت دارایی پایه به صفر برسد:
حداکثر زیان = قیمت اعمال − پرمیوم دریافتی
اگر قیمت اعمال ۳۸۰ تومان و پرمیوم ۲۰ تومان باشد:
۳۶۰ = ۲۰ − ۳۸۰
در بدترین حالت نظری، فروشنده بهازای هر سهم ۳۶۰ تومان زیان میکند.
ممکن است صفرشدن یک دارایی در عمل بعید به نظر برسد، اما همین فرمول نسبت ریسک به بازده را بهخوبی نشان میدهد: شما برای دریافت ۲۰ تومان پرمیوم، ممکن است ریسکی چندین برابر آن بپذیرید.
ریزش شدید یک دارایی میتواند سود چندین معامله موفق قبلی را از بین ببرد.
مثال عددی کامل از فروش اختیار فروش
فرض کنید سهم «فولاد» در قیمت ۴۰۰ تومان معامله میشود. شما انتظار افت شدیدی ندارید و اگر سهم تا محدوده پایینتری برسد، حاضر به خرید آن هستید.
مشخصات قرارداد:
| متغیر | مقدار |
| دارایی پایه | سهم فولاد |
| قیمت فعلی سهم | ۴۰۰ تومان |
| قیمت اعمال | ۳۸۰ تومان |
| پرمیوم دریافتی | ۲۰ تومان |
| زمان باقیمانده | یک ماه |
| تعداد | یک قرارداد |
شما با فروش این قرارداد، ۲۰ تومان پرمیوم دریافت میکنید و متعهد میشوید در صورت اعمال، سهم را در قیمت ۳۸۰ تومان بخرید.
نقطه سربهسر:
۳۶۰ تومان = ۲۰ − ۳۸۰
قیمت مؤثر خرید در صورت اعمال قرارداد نیز ۳۶۰ تومان خواهد بود؛ زیرا سهم را در قیمت ۳۸۰ تومان میخرید، اما پیشتر ۲۰ تومان پرمیوم دریافت کردهاید.
این تخفیف ۲۰ تومانی فقط تا نقطه سربهسر از شما محافظت میکند. اگر سهم تا ۳۰۰ تومان سقوط کند، خرید در قیمت مؤثر ۳۶۰ تومان همچنان به معنی زیان ۶۰ تومانی است.
جدول سناریوهای سود و زیان Short Put
| قیمت سهم در سررسید | وضعیت قرارداد | سود یا زیان فروشنده |
| ۴۵۰ تومان | اختیار فروش بیارزش منقضی میشود | ۲۰+ تومان |
| ۴۰۰ تومان | اختیار فروش بیارزش منقضی میشود | ۲۰+ تومان |
| ۳۸۰ تومان | قرارداد در مرز قیمت اعمال است | ۲۰+ تومان |
| ۳۷۰ تومان | قرارداد ۱۰ تومان ارزش ذاتی دارد | ۱۰+ تومان |
| ۳۶۰ تومان | نقطه سربهسر | صفر |
| ۳۵۰ تومان | قرارداد ۳۰ تومان ارزش ذاتی دارد | ۱۰- تومان |
| ۳۰۰ تومان | فروشنده مجبور به خرید سهم در ۳۸۰ تومان میشود | ۶۰- تومان |
| صفر | بدترین حالت نظری | ۳۶۰- تومان |
این جدول نشان میدهد فروش اختیار فروش تا زمانی سودده است که قیمت دارایی در سررسید پایینتر از نقطه سربهسر نرود.
در مثال ما، حتی اگر قیمت سهم از ۴۰۰ تومان به ۳۷۰ تومان برسد، فروشنده همچنان ۱۰ تومان سود میکند. اما اگر قیمت به زیر ۳۶۰ تومان کاهش پیدا کند، زیان آغاز میشود.
نمودار سود و زیان فروش اختیار فروش
نمودار سود و زیان Short Put در سمت راست، خطی افقی دارد. این قسمت نشاندهنده حداکثر سود است. هرقدر قیمت سهم بالاتر از قیمت اعمال قرار بگیرد، سود فروشنده از پرمیوم دریافتی بیشتر نمیشود.
از قیمت اعمال به پایین، نمودار با کاهش قیمت دارایی نزولی میشود. در نقطه سربهسر، نمودار خط صفر را قطع میکند و پس از آن وارد محدوده زیان میشود.
در مثال ما:
- قیمت اعمال: ۳۸۰ تومان
- حداکثر سود: ۲۰ تومان
- نقطه سربهسر: ۳۶۰ تومان
- حداکثر زیان نظری: ۳۶۰ تومان
پیام نمودار روشن است:
فروش اختیار فروش، سودی محدود در برابر ریسک افت شدید قیمت دارد.
مقایسه فروش اختیار فروش با سفارش خرید در قیمت پایینتر
فرض کنید مایل هستید سهمی را در قیمت ۳۸۰ تومان بخرید. دو انتخاب دارید:
- سفارش خرید در قیمت ۳۸۰ تومان بگذارید.
- یک اختیار فروش با قیمت اعمال ۳۸۰ تومان بفروشید.
| معیار | سفارش خرید عادی | فروش اختیار فروش |
| دریافت پرمیوم | ندارد | دارد |
| تعهد خرید | تا قبل از انجام سفارش وجود ندارد | قراردادی و جدی است |
| امکان لغو | سفارش را میتوان حذف کرد | برای خروج باید موقعیت را بست |
| اگر قیمت پایین نیاید | سودی ندارید | پرمیوم را نگه میدارید |
| اگر قیمت کاهش پیدا کند | ممکن است خرید انجام شود | ممکن است ملزم به خرید شوید |
| قیمت مؤثر خرید | قیمت سفارش | قیمت اعمال منهای پرمیوم |
| ریسک اصلی | خرید سهم در روند نزولی | خرید اجباری در ریزش شدید |
فروش اختیار فروش از سفارش خرید ساده جذابتر به نظر میرسد؛ زیرا پرمیوم دریافت میکنید. اما در مقابل، انعطاف کمتری دارید و وارد یک تعهد قراردادی میشوید.
اگر وضعیت بنیادی سهم تغییر کند، در سفارش عادی میتوانید سفارش خود را حذف کنید. اما در Short Put باید برای بستن موقعیت، قرارداد فروختهشده را از بازار بازخرید کنید؛ معاملهای که ممکن است با زیان همراه باشد.
فروش اختیار فروش با پشتوانه نقدی چیست؟
فروش اختیار فروش با پشتوانه نقدی یا Cash-Secured Put یکی از منطقیترین روشهای اجرای این استراتژی است.
در این روش، فروشنده پیش از ورود به معامله، نقدینگی لازم برای خرید احتمالی دارایی پایه را کنار میگذارد. بنابراین اگر قرارداد اعمال شود، توان انجام تعهد را دارد و مجبور نیست برای تأمین وجه، داراییهای دیگر خود را با عجله بفروشد.
فرض کنید هر قرارداد شامل تعداد مشخصی سهم است و قیمت اعمال نیز ۳۸۰ تومان تعیین شده است. فروشنده باید پیش از معامله محاسبه کند که در صورت اعمال کل قراردادها، چه مبلغی برای خرید دارایی پایه نیاز خواهد داشت.
فروش اختیار فروش با پشتوانه نقدی برای فردی مناسب است که:
- واقعاً مایل به مالکیت سهم است.
- قیمت اعمال را برای خرید مناسب میداند.
- نقدینگی لازم را کنار گذاشته است.
- از قبل برای اعمال قرارداد برنامه دارد.
- اندازه موقعیت را متناسب با سرمایه خود انتخاب کرده است.
در این روش نیز ریسک افت قیمت از بین نمیرود. پشتوانه نقدی فقط مانع از آن میشود که معاملهگر هنگام اعمال یا افزایش تعهدات با بحران نقدینگی روبهرو شود.
فروش Put بدون نقدینگی کافی چه خطری دارد؟
در فروش اختیار فروش بدون نقدینگی کافی، معاملهگر صرفاً با هدف دریافت پرمیوم وارد موقعیت میشود و توان مالی لازم برای خرید دارایی در صورت اعمال را ندارد.
ممکن است چنین معاملهای چند بار موفق باشد. بازار ثابت میماند، قراردادها بیارزش میشوند و فروشنده پرمیوم دریافت میکند. همین موفقیتهای اولیه ممکن است باعث شود معاملهگر تعداد قراردادهای بیشتری بفروشد.
اما یک ریزش شدید کافی است تا مشکلات اصلی آغاز شوند:
- ارزش اختیار فروش افزایش پیدا میکند.
- زیان شناور فروشنده بیشتر میشود.
- وجه تضمین موردنیاز افزایش پیدا میکند.
- احتمال مارجین کال بالا میرود.
- معاملهگر ممکن است مجبور به بستن موقعیت با زیان شود.
- در صورت اعمال، نقدینگی کافی برای خرید دارایی وجود ندارد.
- ممکن است فروشنده برای تأمین پول، داراییهای دیگر خود را در شرایط نامناسب بفروشد.
فروش Put بدون توان انجام تعهد، شبیه قبولکردن خرید کالایی است که پول آن را در اختیار ندارید.
پیش از ورود به این موقعیت، آشنایی با ریسک اختیار معامله و راهنمای وجه تضمین و مارجین کال ضروری است. پرمیوم دریافتی نباید باعث شود تعهد واقعی پشت قرارداد را فراموش کنید.
رفتار فروش اختیار فروش قبل از سررسید
فرمولهای سود و زیان معمولاً نتیجه معامله را در روز سررسید نشان میدهند؛ اما قیمت اختیار فروش پیش از سررسید تحت تأثیر عوامل مختلفی تغییر میکند.
مهمترین عوامل عبارتاند از:
- تغییر قیمت دارایی پایه
- زمان باقیمانده تا سررسید
- نوسان ضمنی
- فاصله قیمت سهم تا قیمت اعمال
- عرضه و تقاضای قرارداد
اگر قیمت سهم افزایش پیدا کند یا ثابت بماند، ارزش اختیار فروش معمولاً کاهش مییابد. این اتفاق به نفع فروشنده است؛ زیرا میتواند قرارداد را با قیمت پایینتری بازخرید و موقعیت خود را ببندد.
اگر قیمت سهم کاهش پیدا کند، ارزش اختیار فروش افزایش مییابد و فروشنده وارد زیان شناور میشود.
افزایش نوسان ضمنی نیز میتواند قیمت اختیار فروش را بالا ببرد. بنابراین فروشنده Short Put در بازار نزولی ممکن است همزمان از دو جهت آسیب ببیند:
- کاهش قیمت دارایی پایه
- افزایش نوسان ضمنی
مثال از تغییر ارزش قرارداد قبل از سررسید
فرض کنید اختیار فروشی را با پرمیوم ۲۰ تومان فروختهاید و هنوز دو هفته تا سررسید باقی مانده است.
| قیمت سهم | ارزش ذاتی Put | ارزش زمانی تقریبی | قیمت تقریبی قرارداد | سود یا زیان فروشنده |
| ۴۱۰ تومان | صفر | ۸ تومان | ۸ تومان | ۱۲+ تومان |
| ۳۹۰ تومان | صفر | ۱۵ تومان | ۱۵ تومان | ۵+ تومان |
| ۳۸۰ تومان | صفر | ۲۲ تومان | ۲۲ تومان | ۲- تومان |
| ۳۶۰ تومان | ۲۰ تومان | ۱۸ تومان | ۳۸ تومان | ۱۸- تومان |
| ۳۰۰ تومان | ۸۰ تومان | ۱۰ تومان | ۹۰ تومان | ۷۰- تومان |
این جدول نشان میدهد حتی زمانی که قیمت سهم هنوز به زیر نقطه سربهسر نرسیده، فروشنده ممکن است قبل از سررسید وارد زیان شناور شود.
برای مثال، در قیمت ۳۸۰ تومان، نتیجه نهایی معامله در سررسید میتواند ۲۰ تومان سود باشد؛ اما اگر هنوز زمان زیادی باقی مانده و نوسان ضمنی بالا رفته باشد، قیمت قرارداد ممکن است از پرمیوم اولیه بیشتر شود و بستن زودهنگام موقعیت با زیان همراه باشد.
آیا باید Short Put را تا سررسید نگه داشت؟
الزامی وجود ندارد که فروشنده اختیار فروش قرارداد را تا سررسید نگه دارد. او میتواند پیش از سررسید، همان قرارداد را خریداری و موقعیت خود را آفست کند.
بستن زودتر موقعیت ممکن است در این شرایط منطقی باشد:
- بخش زیادی از پرمیوم در مدت کوتاهی کسب شده است.
- ریسک سهم افزایش پیدا کرده است.
- گزارش یا رویداد مهمی در پیش است.
- قیمت سهم با سرعت به قیمت اعمال نزدیک شده است.
- نوسان ضمنی بهشدت افزایش یافته است.
- وجه تضمین موردنیاز بیش از حد بالا رفته است.
- دیگر تمایلی به خرید دارایی پایه ندارید.
- فرصت مناسبتری برای استفاده از سرمایه ایجاد شده است.
برای مثال، اگر قرارداد را به قیمت ۲۰ تومان فروختهاید و اکنون قیمت آن به ۵ تومان رسیده، با خرید قرارداد در قیمت ۵ تومان میتوانید ۱۵ تومان از سود احتمالی ۲۰ تومانی را قطعی کنید و ریسک باقیمانده را کنار بگذارید.
اثر دلتا در فروش اختیار فروش
دلتا در موقعیت فروش اختیار فروش مثبت است.
یعنی با افزایش قیمت دارایی پایه، ارزش اختیار فروش کاهش مییابد و موقعیت فروشنده بهتر میشود. در مقابل، کاهش قیمت سهم باعث افزایش ارزش Put و زیان فروشنده خواهد شد.
هرچه اختیار فروش بیشتر وارد محدوده ITM شود، حساسیت موقعیت نسبت به تغییر قیمت سهم افزایش پیدا میکند.
اثر گاما در Short Put
گامای فروش اختیار فروش منفی است.
گامای منفی یعنی تغییرات قیمت میتواند دلتا را در جهت نامطلوب برای فروشنده تغییر دهد. زمانی که قیمت سهم به قیمت اعمال نزدیک میشود، حساسیت موقعیت بیشتر میشود و زیان ممکن است با سرعت بالاتری افزایش پیدا کند.
ریسک گاما معمولاً در نزدیکی سررسید اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا تغییر کوچک قیمت سهم میتواند وضعیت قرارداد را از OTM به ITM تغییر دهد.
اثر تتا در فروش اختیار فروش
تتای فروش اختیار فروش مثبت است.
با نزدیکشدن به سررسید، ارزش زمانی قرارداد کاهش پیدا میکند. اگر سایر شرایط ثابت بمانند، این کاهش ارزش به نفع فروشنده است.
تتا یکی از جذابیتهای اصلی استراتژی Short Put است؛ اما نباید آن را سود تضمینشده دانست. یک افت شدید قیمت یا افزایش نوسان ضمنی میتواند اثر مثبت گذر زمان را کاملاً خنثی کند.
اثر وگا در فروش اختیار فروش
وگای فروش اختیار فروش منفی است.
افزایش نوسان ضمنی معمولاً باعث افزایش قیمت اختیار فروش میشود و این موضوع به ضرر فروشنده است. کاهش نوسان ضمنی نیز معمولاً به نفع فروشنده تمام میشود.
در ریزشهای شدید بازار، معمولاً هم قیمت سهم کاهش پیدا میکند و هم نوسان ضمنی افزایش مییابد. به همین دلیل، زیان Short Put در بازارهای نزولی میتواند سریعتر از انتظار رشد کند.
خلاصه ضرایب یونانی Short Put
| ضریب یونانی | وضعیت در فروش اختیار فروش | مفهوم ساده |
| دلتا | مثبت | رشد قیمت سهم به نفع فروشنده است |
| گاما | منفی | نزدیک قیمت اعمال، ریسک موقعیت سریعتر تغییر میکند |
| تتا | مثبت | گذر زمان معمولاً به نفع فروشنده است |
| وگا | منفی | افزایش نوسان ضمنی به ضرر فروشنده است |
| رو | معمولاً مثبت | اثر نرخ بهره وجود دارد، اما معمولاً اهمیت کمتری دارد |
فروش اختیار فروش یا خرید اختیار فروش؟
فروش اختیار فروش و خرید اختیار فروش دو سوی یک قرارداد هستند، اما ساختار ریسک و بازده کاملاً متفاوتی دارند.
| ویژگی | فروش اختیار فروش | خرید اختیار فروش |
| دیدگاه بازار | خنثی تا کمی صعودی | نزولی |
| جریان نقدی اولیه | دریافت پرمیوم | پرداخت پرمیوم |
| حداکثر سود | محدود به پرمیوم | با کاهش قیمت افزایش مییابد |
| حداکثر زیان | بالقوه سنگین | محدود به پرمیوم پرداختی |
| اثر زمان | معمولاً مثبت | معمولاً منفی |
| اثر افزایش نوسان | منفی | مثبت |
| تعهد | دارد | ندارد |
| کاربرد اصلی | درآمد از پرمیوم یا خرید سهم | سود از ریزش یا بیمه دارایی |
برای بررسی دقیق موقعیت مقابل، میتوانید مقاله خرید اختیار فروش یا Long Put را مطالعه کنید.
مزایای فروش اختیار فروش
- دریافت پرمیوم در ابتدای معامله
- امکان کسب سود در بازار خنثی
- امکان کسب سود در بازار کمی صعودی
- سودبردن از کاهش ارزش زمانی
- امکان خرید دارایی با قیمت مؤثر پایینتر
- قابلاستفاده بهعنوان جایگزین سفارش خرید
- انعطاف در انتخاب قیمت اعمال
- کنترلپذیری بیشتر در صورت داشتن پشتوانه نقدی
- امکان بستن موقعیت پیش از سررسید
معایب فروش اختیار فروش
- حداکثر سود به پرمیوم محدود است.
- افت شدید قیمت میتواند زیان سنگینی ایجاد کند.
- فروشنده در برابر خریدار قرارداد تعهد دارد.
- افزایش نوسان ضمنی به ضرر موقعیت است.
- ممکن است وجه تضمین موردنیاز افزایش پیدا کند.
- احتمال مارجین کال وجود دارد.
- ممکن است سهم در شرایط نامناسب بازار به فروشنده تخصیص داده شود.
- فروش بدون نقدینگی کافی میتواند بحران مالی ایجاد کند.
- سودهای کوچک و پیوسته ممکن است ریسک واقعی استراتژی را پنهان کنند.
اشتباهات رایج در فروش اختیار فروش
فروش Put فقط بهدلیل پرمیوم بالا
پرمیوم بالا معمولاً بدون دلیل نیست. ممکن است بازار احتمال افت شدید، گزارش نامطلوب یا نوسان بالای سهم را در قیمت قرارداد لحاظ کرده باشد.
راهکار: پرمیوم را در کنار ریسک دارایی، فاصله تا قیمت اعمال و نوسان ضمنی بررسی کنید.
فروش اختیار فروش روی سهمی که حاضر به خرید آن نیستید
اگر قرارداد اعمال شود، ممکن است صاحب سهمی شوید که از ابتدا علاقهای به نگهداری آن نداشتهاید.
راهکار: فقط روی داراییای Short Put اجرا کنید که خرید آن در قیمت اعمال برایتان قابلقبول است.
نداشتن نقدینگی کافی
دریافت پرمیوم ممکن است معاملهگر را به فروش تعداد زیادی قرارداد تشویق کند.
راهکار: پیش از معامله، مبلغ کامل موردنیاز برای خرید احتمالی دارایی را محاسبه کنید.
انتخاب قیمت اعمال بیش از حد نزدیک
قیمت اعمال نزدیک به قیمت فعلی، پرمیوم بیشتری دارد؛ اما احتمال ITMشدن و اعمال قرارداد نیز بیشتر است.
راهکار: فاصله قیمت اعمال را متناسب با تحلیل، نوسان دارایی و توان ریسکپذیری انتخاب کنید.
نداشتن برنامه برای ریزش سهم
برخی معاملهگران فقط سناریوی سود را بررسی میکنند و برای کاهش شدید قیمت برنامهای ندارند.
راهکار: پیش از ورود، محدوده خروج، حداکثر زیان قابلتحمل و تصمیم خود در صورت اعمال را مشخص کنید.
تمرکز بیش از حد روی یک دارایی
فروش چندین قرارداد روی یک سهم میتواند پرتفو را در برابر یک خبر منفی آسیبپذیر کند.
راهکار: اندازه موقعیت را محدود و ریسک را میان داراییها و سررسیدهای مختلف تقسیم کنید.
بررسینکردن رویدادهای مهم
گزارشهای مالی، مجامع، تغییرات سیاسی، تصمیمات اقتصادی یا اخبار صنعت میتوانند قیمت سهم را بهشدت جابهجا کنند.
راهکار: تقویم رویدادهای سهم و بازار را پیش از فروش قرارداد بررسی کنید.
نگهداشتن قرارداد فقط برای دریافت آخرین بخش پرمیوم
گاهی بخش زیادی از سود به دست آمده، اما معاملهگر برای دریافت مقدار کمی سود باقیمانده، ریسک موقعیت را تا سررسید حفظ میکند.
راهکار: سود باقیمانده را با ریسک روزهای پایانی مقایسه کنید.
استراتژیهای معاملاتی آپشن بامبو فاند
محاسبه دستی نقطه سربهسر، سود احتمالی و سناریوهای مختلف Short Put ممکن است در ابتدا زمانبر باشد. برای سادهترشدن مسیر انتخاب و بررسی استراتژی، میتوانید از صفحه استراتژیهای معاملاتی آپشن بامبو فاند استفاده کنید.
این ابزار به شما کمک میکند فروش اختیار فروش را در کنار سایر استراتژیهای بازار آپشن بررسی کنید و پیش از ورود به معامله، ساختار کلی موقعیت و پیامد سناریوهای مختلف را بهتر ببینید.
البته هیچ ابزاری جای تحلیل دارایی پایه، بررسی نقدشوندگی، محاسبه وجه تضمین و مدیریت سرمایه را نمیگیرد. ابزار استراتژیها باید برای تصمیمگیری دقیقتر استفاده شود، نه برای ورود بدون بررسی به معامله.
چکلیست انتخاب قرارداد Short Put
قبل از انتخاب قرارداد، این موارد را بررسی کنید:
- دارایی پایه از نظر بنیادی و معاملاتی قابلقبول باشد.
- واقعاً مایل به خرید دارایی در قیمت اعمال باشید.
- قیمت اعمال با ارزشگذاری و تحلیل شما هماهنگ باشد.
- نقطه سربهسر را محاسبه کرده باشید.
- فاصله قیمت سهم تا قیمت اعمال منطقی باشد.
- پرمیوم دریافتی با ریسک موقعیت تناسب داشته باشد.
- قرارداد از نقدشوندگی کافی برخوردار باشد.
- فاصله قیمت خرید و فروش بیش از حد زیاد نباشد.
- زمان باقیمانده تا سررسید متناسب با تحلیل شما باشد.
- رویداد مهم و پیشبینینشدهای در پیش نباشد.
- وجه تضمین موردنیاز را بررسی کرده باشید.
- نقدینگی لازم برای اعمال احتمالی را در اختیار داشته باشید.
چکلیست مدیریت موقعیت پس از ورود
پس از فروش اختیار فروش نیز باید موقعیت را مرتب بررسی کنید:
- آیا قیمت سهم به قیمت اعمال نزدیک شده است؟
- آیا نوسان ضمنی افزایش پیدا کرده است؟
- آیا قیمت قرارداد نسبت به قیمت فروش اولیه بیشتر شده است؟
- آیا بخش زیادی از پرمیوم به دست آمده است؟
- آیا وجه تضمین افزایش یافته است؟
- آیا خبر یا گزارش جدیدی منتشر شده است؟
- آیا همچنان حاضر به خرید سهم در قیمت اعمال هستید؟
- آیا بستن زودهنگام موقعیت منطقیتر شده است؟
- آیا اندازه این موقعیت همچنان با کل پرتفو تناسب دارد؟
- در صورت اعمال، چه برنامهای برای سهم خریداریشده دارید؟
در صورت اعمال قرارداد چه اتفاقی میافتد؟
اگر اختیار فروش در محدوده اعمال قرار بگیرد و فرایند اعمال انجام شود، فروشنده باید دارایی پایه را در قیمت اعمال خریداری کند.
در این شرایط دیگر فقط با یک عدد روی صفحه معاملات روبهرو نیستید. موقعیت اختیار معامله به تعهد واقعی خرید دارایی تبدیل میشود.
برای مثال، اگر قیمت بازار سهم ۳۰۰ تومان باشد و شما اختیار فروشی با قیمت اعمال ۳۸۰ تومان فروخته باشید، ممکن است ملزم شوید سهم را در قیمت ۳۸۰ تومان بخرید. پرمیوم ۲۰ تومانی قیمت مؤثر خرید را به ۳۶۰ تومان کاهش میدهد؛ اما همچنان در مقایسه با قیمت ۳۰۰ تومانی بازار، ۶۰ تومان زیان دارید.
به همین دلیل، آشنایی با روز اعمال اختیار معامله و فرآیند اعمال و خرید اجباری دارایی پیش از اجرای Short Put ضروری است.
فروش اختیار فروش برای چه افرادی مناسب نیست؟
استراتژی Short Put احتمالاً برای شما مناسب نیست اگر:
- فقط بهدنبال پرمیوم بالا هستید.
- توان تحمل افت شدید سهم را ندارید.
- نقدینگی کافی برای خرید احتمالی دارایی ندارید.
- مفهوم وجه تضمین و مارجین کال را نمیدانید.
- با اندازه قرارداد و تعهد واقعی آن آشنا نیستید.
- تمایلی به مالکیت دارایی پایه ندارید.
- برنامه مشخصی برای خروج از موقعیت ندارید.
- تمام سرمایه خود را روی یک سهم متمرکز کردهاید.
- در بازارهای پرنوسان تصمیمهای هیجانی میگیرید.
فروش اختیار فروش در مقایسه با سایر استراتژیهای پایه
Short Put فقط یکی از چهار موقعیت پایه بازار آپشن است. انتخاب میان خرید Call، خرید Put، فروش Call و فروش Put به دیدگاه شما نسبت به بازار، میزان ریسکپذیری، هدف معامله و توان انجام تعهد بستگی دارد.
اگر هنوز مطمئن نیستید کدام موقعیت برای بازار صعودی، نزولی یا خنثی مناسبتر است، مقاله مقایسه چهار استراتژی پایه آپشن میتواند انتخاب را برایتان سادهتر کند.
بهطور خلاصه:
- انتظار رشد شدید دارید: خرید اختیار خرید
- انتظار افت شدید دارید: خرید اختیار فروش
- حاضر به خرید سهم در قیمت پایینتر هستید: فروش اختیار فروش
- انتظار رشد محدود دارید و ریسک فروش را میپذیرید: فروش اختیار خرید
جمعبندی
فروش اختیار فروش یا Short Put استراتژیای برای دریافت پرمیوم در برابر پذیرفتن تعهد خرید دارایی پایه است. اگر قیمت سهم در سررسید بالاتر از قیمت اعمال باقی بماند، فروشنده کل پرمیوم را نگه میدارد. اگر قیمت سهم کاهش پیدا کند، ممکن است فروشنده مجبور شود دارایی را در قیمت اعمال بخرد.
این استراتژی میتواند برای ورود به یک سهم در قیمت مؤثر پایینتر مفید باشد؛ اما فقط زمانی که معاملهگر واقعاً مایل به خرید آن سهم باشد و نقدینگی لازم برای انجام تعهد را کنار گذاشته باشد.
فروش اختیار فروش با پشتوانه نقدی، ریسک افت قیمت را حذف نمیکند؛ اما احتمال گرفتارشدن در بحران نقدینگی، مارجین کال یا خرید اجباری بدون آمادگی را کاهش میدهد.
در مقابل، فروش Put بدون نقدینگی کافی ممکن است در چند معامله اول سودآور به نظر برسد، اما یک ریزش شدید میتواند تمام پرمیومهای قبلی را از بین ببرد و زیان بزرگی به پرتفو وارد کند.
فروش اختیار فروش یعنی دریافت پرمیوم در برابر تعهد خرید؛ نه دریافت سود بدون ریسک.
پیش از ورود به هر موقعیت Short Put، سه سؤال اصلی را از خودتان بپرسید:
- آیا واقعاً حاضر هستم این دارایی را در قیمت اعمال بخرم؟
- آیا پول و وجه تضمین کافی برای انجام تعهد دارم؟
- اگر قیمت سهم بهشدت کاهش پیدا کرد، برنامه من چیست؟
اگر پاسخ هر سه سؤال روشن باشد، فروش اختیار فروش میتواند یک ابزار کاربردی برای دریافت پرمیوم یا خرید برنامهریزیشده دارایی باشد. در غیر این صورت، جذابیت پرمیوم ممکن است ریسکی را پنهان کند که بسیار بزرگتر از سود احتمالی معامله است.
